Hicrî Takvim ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Hicri takvim hakkında en çok sorulan sorular: ayların isimleri, hilal ve ay başları, hicri-miladi çevirme, haram aylar, mübarek geceler ve ibadet vakitleri sade cevaplarla.
Hicri takvim, Hz. Peygamber'in Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç kabul eden ve ayın hareketine göre düzenlenen İslam takvimidir. Oruç, hac, kurban, bayramlar ve kandil geceleri gibi pek çok ibadetin zamanı bu takvime göre belirlenir. Bu sayfada hicri takvimle ilgili en sık sorulan soruları bir araya getirdik. Ayların isimleri ve sırası, hilalin görülmesi, ay başlarının tespiti, hicri ile miladi tarih arasındaki fark, hicri yılın neden miladi yıldan kısa olduğu, haram aylar, mübarek gün ve geceler ile günlük hayatta takvim kullanımı tek tek ele alındı.
Cevaplar Hanefî mezhebi esas alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığı ilmihal çizgisinde ve sade bir dille hazırlandı. Gerektiği yerde diğer mezheplerdeki farklı uygulamalara da işaret edildi. Âlimler arasında görüş farkı bulunan konularda bu durum ayrıca belirtildi. Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir; kendi durumunuza özel kesin bir hüküm için bağlı bulunduğunuz müftülüğe ya da Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışmanızı tavsiye ederiz.
69 soru ve cevap · 8 başlık
Hicri Takvim Nedir
Hicri takvim nedir?
Hicri takvim, ayın dünya etrafındaki dönüşüne göre düzenlenen ve başlangıcı Hz. Peygamber'in hicretine dayanan İslam takvimidir. Bir yıl on iki aydan oluşur ve her ay, yeni hilalin görünmesiyle başlar. Müslümanların oruç, hac, kurban, bayram ve kandil gibi ibadet zamanları bu takvime göre belirlenir. Günlük hayatta çoğumuz miladi takvimi kullansak da dinî günlerin yerini bilmek için hicri takvimi takip etmek gerekir.
Hicri Takvim ve Aylar →Hicri Takvim Çevirici →Hicri Takvim (Sözlük) →
Hicri takvim neden hicretle başlıyor?
Hicret, Müslümanların baskı altındaki bir topluluktan kendi düzenini kuran bir topluma geçişini simgeler. Hz. Ömer döneminde takvim ihtiyacı doğduğunda sahabeler başlangıç için birkaç olayı tartışmış, sonunda hicret üzerinde birleşmişlerdir. Çünkü hicret, İslam tarihinin en belirgin dönüm noktasıdır. Böylece takvimin başlangıcı bir doğum ya da ölüm tarihi değil, toplumsal bir yeniden kuruluş anı olmuştur.
Hicret (Sözlük) →Hz. Muhammed'in Hayatı →Siyer ve Peygamberimiz Soruları →
Hicri takvim kim tarafından düzenlendi?
Hicri takvimin resmî olarak düzenlenmesi Hz. Ömer'in halifeliği dönemine dayanır. Devlet yazışmalarında tarih karışıklığı yaşanması üzerine bir takvim başlangıcı belirlenmesine karar verilmiş, istişare sonucunda hicret yılı esas alınmıştır. Ayların isimleri ve sırası ise hicretten önce de Arap toplumunda kullanılıyordu; yeni olan şey yılların numaralandırılmasıydı. Bu düzenleme, İslam tarihinde tarih yazımının başlangıcı sayılır.
Hicri takvim ile miladi takvim arasındaki fark nedir?
En temel fark hesaplama ölçüsüdür. Miladi takvim güneşin hareketine, hicri takvim ayın hareketine dayanır. Miladi yıl 365 gün, hicri yıl ise yaklaşık 354 gündür. Bu yüzden hicri tarihler her yıl miladi takvimde yaklaşık on bir gün geriye kayar. Ramazanın bazı yıllar kışa, bazı yıllar yaza denk gelmesinin sebebi budur. Ayrıca miladi ayların gün sayısı sabittir, hicri aylar ise 29 veya 30 gün olabilir.
Hicri yıl kaç gündür?
Hicri yıl yaklaşık 354 gün 8 saattir. Bunun sebebi ayın bir tur döngüsünü yaklaşık 29,5 günde tamamlamasıdır. On iki kamerî ay toplandığında güneş yılından yaklaşık on bir gün kısa bir süre çıkar. Bu fark biriktiği için hicri yıllar miladi yıllara göre sürekli kayar. Yaklaşık otuz üç hicri yılda bir, hicri ve miladi yıl sayıları arasındaki fark bir yıl azalır.
Hicri takvimde gün ne zaman başlar?
Hicri takvimde gün, güneşin batmasıyla başlar. Yani akşam ezanı okunduğunda yeni bir gün girmiş olur. Bu yüzden kandil geceleri bir önceki günün akşamında başlar. Örneğin Kadir Gecesi'nin Ramazan'ın 27. gecesi olması demek, 26. günün akşamında başladığı anlamına gelir. Miladi takvimde ise gün gece yarısında başlar. Bu ayrımı bilmek, dinî gecelerin tarihini karıştırmamak için önemlidir.
Hicri takvim bugün hangi ülkelerde kullanılıyor?
Hicri takvim bugün dünyanın pek çok ülkesinde dinî takvim olarak kullanılır. Suudi Arabistan gibi bazı ülkelerde resmî takvim olarak da geçerlidir. Türkiye'de ise resmî işlerde miladi takvim kullanılır; hicri takvim dinî günlerin belirlenmesinde esas alınır. Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl hicri takvime göre dinî günler listesi yayımlar. Bu sayede oruç, bayram ve kandil tarihleri önceden bilinir.
Hicri takvimi öğrenmek farz mıdır?
Hicri takvimi ezberlemek farz değildir. Ancak ibadet vakitlerini bilmek için gereken kadarını öğrenmek faydalıdır. Örneğin Ramazan'ın başladığını, kurban bayramının geldiğini ya da aşure gününün ne zaman olduğunu bilmek gerekir. Bunun için ayların isimlerini ve sırasını bilmek yeterlidir. Günü gününe takip etmek isteyenler takvim ve çevirici araçlarından yararlanabilir. Önemli olan ibadetin vaktini kaçırmamaktır.
Hicri Ayların İsimleri ve Özellikleri
Hicri ayların isimleri nelerdir, sırası nasıldır?
Hicri yılın ayları sırasıyla şöyledir: Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülâhir, Cemâziyelevvel, Cemâziyelâhir, Receb, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, Zilhicce. Yıl Muharrem ayıyla başlar, Zilhicce ile biter. Bu isimler hicretten önce de kullanılıyordu ve çoğu, mevsim ya da toplumsal bir duruma işaret eder. Ayların sırasını bilmek, dinî günlerin takvimdeki yerini kolayca anlamanızı sağlar.
Hicri yılın ilk ayı hangisidir?
Hicri yılın ilk ayı Muharrem'dir. Muharrem'in birinci günü hicri yılbaşı kabul edilir. Bu gün için özel bir ibadet şekli belirlenmemiştir; kutlama değil, muhasebe günü olarak değerlendirilmesi tavsiye edilir. Muharrem ayı aynı zamanda haram aylardan biridir ve içinde aşure günü yer alır. Yeni hicri yıla girerken dua etmek, hayır işlemek ve geçmiş yılı gözden geçirmek güzel bir âdettir.
Hicri bir ay kaç gündür?
Hicri bir ay 29 veya 30 gündür. Ayın dünya etrafındaki döngüsü yaklaşık 29 gün 12 saat sürdüğü için ayların gün sayısı sabit değildir. Klasik uygulamada bir ayın bitip bitmediği hilalin görünmesiyle anlaşılır; hilal görülmezse ay otuz güne tamamlanır. Günümüzde astronomi hesaplarıyla aylar önceden belirlenebiliyor. Bu yüzden takvimlerde hicri ayların gün sayısı yıldan yıla değişiklik gösterir.
Receb, Şaban ve Ramazan neden üç aylar diye anılır?
Receb, Şaban ve Ramazan birbirini takip eden üç aydır ve halk arasında birlikte anıldığı için üç aylar denmiştir. Bu dönem, içinde Regaib, Mirac, Berat ve Kadir gecelerini barındırdığı için manevi bir hazırlık mevsimi olarak görülür. Üç aylarda nafile oruç tutmak, Kur'an okumak ve zikre ağırlık vermek yaygın bir âdettir. Bu ayların toplu adı Kur'an'da geçmez; gelenekte oluşmuş bir kullanımdır.
Üç Aylar Soruları →Üç Aylar ve Kandil Geceleri →Üç Aylar (Sözlük) →
Ramazan ayı hicri takvimin kaçıncı ayıdır?
Ramazan, hicri takvimin dokuzuncu ayıdır. Şaban ayından sonra gelir, Şevval ayından önce biter. Oruç bu ayda farz kılınmıştır ve Kadir Gecesi bu ayın içinde yer alır. Ramazan hicri takvime bağlı olduğu için her yıl miladi takvimde yaklaşık on bir gün geri gelir. Bu nedenle bir insan ömrü boyunca Ramazan'ı tüm mevsimlerde yaşayabilir. Ramazan'ın bitişiyle Ramazan Bayramı başlar.
Ramazan Ayı ve Kadir Gecesi →Oruç ve Ramazan Soruları →Ramazan (Sözlük) →
Zilhicce ayının özelliği nedir?
Zilhicce, hicri takvimin son ayıdır ve hac ibadeti bu ayda yapılır. Ayın ilk on günü faziletli günler olarak kabul edilir; bu günlerde oruç tutmak ve zikre ağırlık vermek tavsiye edilmiştir. Dokuzuncu gün arefe, onuncu gün Kurban Bayramı'nın ilk günüdür. Kurban kesimi de bu ayda yapılır. Zilhicce aynı zamanda haram aylardan biridir. Hac yapmayanlar için de bu günler bereketli kabul edilir.
Şevval ayında ne yapılır?
Şevval, Ramazan'dan sonra gelen aydır ve ilk üç günü Ramazan Bayramı'dır. Bayramın ardından altı gün nafile oruç tutmak sünnet olarak tavsiye edilmiştir; bu oruçlar peş peşe ya da aralıklı tutulabilir. Şevval orucu farz değildir, sevabı umulan bir nafiledir. Ramazan orucundan borcu olanların önce kaza oruçlarını tutması daha uygundur. Bu konuda âlimler arasında sıralama hakkında görüş farkı vardır.
Oruç ve Ramazan Soruları →Oruç Kaza ve Kefaret →Nafile İbadetler Soruları →
Safer ayı uğursuz mudur?
Hayır. Safer ayının uğursuz olduğu inancı İslam'da yeri olmayan bir halk inanışıdır. Hiçbir ay, gün ya da sayı kendiliğinden kötülük getirmez. Hayır ve şer Allah'ın takdiriyledir. Bu ayda nikâh kıyılmaz, yola çıkılmaz gibi sözler hurafedir ve dinî dayanağı yoktur. Her ayda olduğu gibi Safer ayında da dua etmek, sadaka vermek ve ibadete devam etmek yeterlidir.
Rebiülevvel ayında Mevlid var mıdır?
Evet, Hz. Peygamber'in doğum günü olarak kabul edilen Mevlid, Rebiülevvel ayının on ikinci gecesine denk getirilir. Bu gece Mevlid Kandili olarak anılır. Kandil gecesi için belirlenmiş özel bir namaz yoktur; Kur'an okumak, salavat getirmek, dua etmek ve hayır işlemek tavsiye edilir. Mevlid kutlamalarının şekli konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır; aslolan Peygamber'in hayatını öğrenmek ve örnek almaktır.
Mevlid (Sözlük) →Mübarek Gün ve Geceler Soruları →Salavat Soruları →
Hilal, Ay Gözlemi ve Ay Başları
Hicri ayın başladığı nasıl anlaşılır?
Klasik uygulamada hicri ayın başlangıcı yeni hilalin gözle görülmesiyle belirlenir. Ayın yirmi dokuzuncu günü akşamı hilal aranır; görülürse yeni ay başlar, görülmezse ay otuz güne tamamlanır. Günümüzde astronomi hesaplarıyla hilalin doğuş zamanı önceden bilinebildiği için takvimler yıllar öncesinden hazırlanabiliyor. Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığı hesap yöntemini esas alır ve takvimi buna göre yayımlar.
Hilali görmek şart mıdır, hesap yeterli midir?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. Klasik görüşe göre ayın başlangıcı için hilalin gözle görülmesi ya da güvenilir şahitlerin haber vermesi esastır. Çağdaş âlimlerin büyük bölümü ise astronomi hesaplarının kesinleştiğini belirterek hesabı yeterli görür. Türkiye'de hesap yöntemi uygulanır. Kendi başınıza bir karar vermek yerine bulunduğunuz ülkenin resmî dinî otoritesinin takvimine uymanız tavsiye edilir.
Hilali görünce okunacak bir dua var mı?
Evet. Yeni hilali gören kişinin, girilen ayın hayır ve bereketle geçmesi için dua etmesi tavsiye edilmiştir. Rivayetlerde Hz. Peygamber'in hilali gördüğünde emniyet, iman ve esenlik dilediği nakledilir. Bu dua kısa ve kolaydır; ezberlemek isteyenler dua sayfamızdan okuyabilir. Dua ezberlenmemişse kendi sözlerinizle de niyaz edebilirsiniz. Önemli olan yeni bir aya bilinçli ve dua ile girmektir.
Ülkeler arasında neden farklı günlerde bayram oluyor?
Hilalin görünme saati boylamlara göre değişir. Bir ülkede hilal akşam görülürken, doğudaki başka bir ülkede henüz görülmemiş olabilir. Ayrıca bazı ülkeler gözlem, bazıları hesap yöntemini esas alır. Bu iki sebep bir araya geldiğinde bayram ve oruç başlangıcı bir gün kayabilir. Yaşadığınız ülkenin dinî otoritesinin ilan ettiği takvime uymak en doğrusudur; bu, cemaat birliğini de korur.
Yurt dışındayım, hangi ülkenin takvimine uyacağım?
Genel kabul, bulunduğunuz yerin takvimine uymaktır. Oruç ve bayram gibi ibadetler toplulukla birlikte yapıldığında hem kolaylık hem birlik sağlanır. Bulunduğunuz ülkede güvenilir bir dinî otorite ya da cami cemaati varsa onların ilanını takip edin. Memleketinizle bulunduğunuz yer arasında bir gün fark varsa bu durum ibadetinizi geçersiz kılmaz. Tereddüt ederseniz müftülüğe ya da Alo 190 hattına danışabilirsiniz.
Kamerî ay ne demektir?
Kamerî ay, ayın dünya etrafındaki bir turunu tamamlamasıyla oluşan zaman dilimidir. Kamer, Arapçada ay demektir. Bir kamerî ay yaklaşık 29 gün 12 saat sürer. Hicri takvim tamamen kamerî aylara dayandığı için ayın gün sayısı 29 ya da 30 olabilir. Güneşe dayanan miladi aylar ise şemsî ay olarak adlandırılır. Bu ayrım, hicri ve miladi takvim arasındaki gün farkının temel sebebidir.
Ayın evreleri hicri takvimde ne işe yarar?
Ayın evreleri, hicri ayın hangi gününde olduğunuzu kabaca gösterir. Yeni hilal göründüğünde ay başlamış olur; ay dolunay hâline geldiğinde ortalarına, incelip kaybolduğunda sonuna yaklaşılmıştır. Örneğin dolunay görüyorsanız hicri ayın on dört ya da on beşinci günündesiniz demektir. Bu bilgi Berat Gecesi gibi ayın ortasına denk gelen geceleri anlamayı kolaylaştırır. Kesin tarih için takvime bakmak yine gereklidir.
Ramazan'ın başlangıcında şüpheye düşersem ne yaparım?
Şaban ayının son günü havanın kapalı olması gibi sebeplerle şüphe doğarsa, o güne şek günü denir. Hanefî mezhebine göre şek gününde kesin Ramazan niyetiyle oruç tutulması uygun görülmez; nafile niyetiyle tutulabilir. Günümüzde takvimler hesapla hazırlandığı için bu durum neredeyse yaşanmaz. Resmî takvim neyi gösteriyorsa ona uymak en güvenli yoldur. Tereddüt hâlinde müftülüğe danışmanız tavsiye edilir.
Hicri-Miladi Çevirme ve Tarih Hesabı
Hicri tarihi miladi tarihe nasıl çeviririm?
En kolay yol bir çevirici aracı kullanmaktır. Sitemizdeki hicri takvim çevirici, girdiğiniz hicri tarihi anında miladi karşılığına dönüştürür. Elde yapılacak kaba bir hesap da vardır: hicri yılı 0,97 ile çarpıp 622 eklediğinizde yaklaşık miladi yılı bulursunuz. Ancak bu yöntem gün ve ay hassasiyeti vermez. Resmî işlemler ya da tarih araştırmaları için mutlaka çevirici aracı kullanmanız daha güvenlidir.
Miladi tarihi hicriye çevirmenin formülü var mı?
Yaklaşık bir sonuç için miladi yıldan 622 çıkarıp çıkan sayıyı 0,97'ye bölmek kullanılır. Örneğin 2026 yılı için yapılan hesap yaklaşık 1448 hicri yılını verir. Fakat hicri yıl Muharrem ayında başladığı için bir miladi yıl iki hicri yıla yayılır. Bu yüzden formül sadece yıl düzeyinde fikir verir. Gün ve ay karşılığını doğru bulmak için çevirici aracı kullanmanız gerekir.
Osmanlı belgelerindeki tarihleri nasıl okurum?
Osmanlı belgelerinde tarihler genellikle hicri olarak ve ay isimlerinin kısaltmasıyla yazılır. Örneğin Muharrem için M, Safer için S, Ramazan için N harfleri kullanılır. Mezar taşlarında da hicri tarihler yaygındır. Bu tarihleri miladi karşılığına çevirmek için çevirici aracı kullanabilirsiniz. Ayrıca Osmanlı'nın son döneminde mali yıl anlamına gelen rumî takvim de kullanılmıştır; rumî ile hicri birbirine karıştırılmamalıdır.
Rumî takvim ile hicri takvim aynı mıdır?
Hayır, aynı değildir. Hicri takvim ayın hareketine dayanır; rumî takvim ise güneş yılına dayanan bir mali takvimdir ve Osmanlı'da resmî işlerde kullanılmıştır. Rumî yılın başlangıcı da hicret kabul edilmiştir, ancak yıl uzunluğu güneş yılı kadardır. Bu yüzden rumî ve hicri yıl sayıları zamanla birbirinden ayrılır. Eski belgelerde hangi takvimin kullanıldığına dikkat etmek gerekir.
Doğum günümün hicri karşılığını öğrenebilir miyim?
Evet. Miladi doğum tarihinizi çevirici araca girdiğinizde hicri karşılığını görebilirsiniz. Bazı kişiler doğum gününü hicri takvime göre anmayı tercih eder. Bunun dinî bir hükmü yoktur; kişisel bir tercihtir. Hicri doğum günü her yıl miladi takvimde yaklaşık on bir gün geri gelir. Bu yüzden iki tarih ancak otuz üç yılda bir aynı güne denk düşer.
Neden hicri yıl sayısı miladi yıldan çok küçüktür?
Çünkü iki takvimin başlangıç noktaları farklıdır. Miladi takvim Hz. İsa'nın doğumu kabul edilen yılı, hicri takvim ise hicret yılını başlangıç alır. Hicret, miladi 622 yılında olmuştur. Bu yüzden hicri yıl sayısı miladiden yaklaşık altı yüz yıl geridedir. Ayrıca hicri yıl daha kısa olduğu için fark her yıl bir miktar azalır. Bu azalma yaklaşık otuz üç yılda bir yıla ulaşır.
Hicri takvimde artık yıl var mı?
Hicri takvimde miladi takvimdeki gibi düzenli bir artık gün uygulaması yoktur. Çünkü hicri takvim mevsimlerle uyumlu olmayı hedeflemez; yalnızca ayın döngüsünü takip eder. Hesaba dayalı tablo takvimlerinde otuz yıllık döngüler içinde bazı yıllar 355 gün kabul edilir. Ancak gözleme dayalı uygulamada böyle bir düzenleme gerekmez; ay 29 veya 30 gün olarak kendiliğinden dengelenir.
Zekât yılını hicri takvime göre mi hesaplamalıyım?
Zekâtta esas olan, malın üzerinden bir kamerî yıl geçmesidir. Yani hesap hicri takvime göre yapılır. Miladi yıla göre hesap yapan kişi, yaklaşık on bir günlük farkı göz önünde bulundurmalıdır. Bazı âlimler miladi yıl kullanılması hâlinde oranın bir miktar artırılmasını tavsiye eder. Bu konuda görüş farkı vardır. Kendi durumunuz için müftülüğe ya da Alo 190 hattına danışmanız daha güvenlidir.
Nikâh ve kandil tarihlerini önceden nasıl planlarım?
Dinî günler hicri takvime bağlı olduğu için yıllık dinî günler listesini takip etmek en pratik yoldur. Sitemizdeki dinî günler sayfasında yaklaşan kandil, bayram ve oruç tarihlerini görebilirsiniz. Nikâh için özel bir yasak ay yoktur; her ayda nikâh kıyılabilir. Yalnızca hac aylarında ihramlı olan kişinin nikâh akdi yapmaması gerekir. Planınızı yaparken hem miladi hem hicri tarihi not etmeniz işinizi kolaylaştırır.
Haram Aylar ve Muharrem
Haram aylar hangileridir?
Haram aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Receb aylarıdır. Bu adlandırma, cahiliye döneminden beri bu aylarda savaşın yasak sayılmasından gelir. Kur'an'da da bu ayların saygın olduğu bildirilir. Haram aylarda işlenen günahın ağırlığının arttığı, yapılan iyiliğin sevabının çoğaldığı söylenir. Bu aylarda özel bir farz ibadet yoktur; nafile oruç tutmak, sadaka vermek ve zikre ağırlık vermek tavsiye edilir.
Haram aylarda savaş yasağı bugün geçerli mi?
Haram aylardaki savaş yasağı, tarihî olarak bu aylarda hac yolcularının güven içinde yol almasını sağlamak içindi. Kur'an'da saldırıya karşı savunmanın her zaman meşru olduğu bildirilir. Dolayısıyla bu yasak mutlak değildir. Günümüzde bu aylardan çıkarılacak ders, barışı korumak ve gereksiz çatışmadan uzak durmaktır. Konunun hukukî boyutu için uzman görüşüne başvurulması gerekir.
Muharrem ayında oruç tutmak sünnet mi?
Muharrem ayında nafile oruç tutmak faziletli kabul edilir. Rivayetlerde Ramazan dışında en değerli nafile orucun Muharrem ayındaki oruç olduğu nakledilir. Özellikle ayın dokuzuncu, onuncu ve on birinci günlerinde oruç tutmak yaygın bir uygulamadır. Bu oruçlar farz değildir; tutulmaması günah değildir. Sağlık durumu uygun olmayanların oruç yerine sadaka vermesi ya da hayır işlemesi tavsiye edilir.
Aşure günü hicri takvimde hangi gündür?
Aşure günü, Muharrem ayının onuncu günüdür. Aşure kelimesi Arapçada on anlamına gelen kökten gelir. Bu günde oruç tutmak tavsiye edilmiştir. Rivayetlere göre tarih boyunca pek çok önemli olay bu güne denk gelmiştir. Aşure tatlısı yapıp dağıtmak ise dinî bir emir değil, ikram ve paylaşma geleneğidir. Günün tam tarihini öğrenmek için dinî günler takvimine bakabilirsiniz.
Hicri yılbaşında ne yapmak gerekir?
Hicri yılbaşı için belirlenmiş özel bir namaz ya da dua yoktur. Bu gün, geçen yılı gözden geçirmek ve yeni yıl için niyet yenilemek bakımından güzel bir fırsattır. Tövbe etmek, sadaka vermek, kaza borçlarını planlamak ve akrabaları aramak tavsiye edilir. Kutlama mesajı göndermek de güzel bir âdettir. Önemli olan günü bir tören hâline getirmek değil, hayatı düzeltme niyetiyle karşılamaktır.
Tövbe ve Günah Soruları →Mesaj Oluşturucu →Aşure ve Muharrem Soruları →
Muharrem ayında matem tutmak doğru mu?
Muharrem ayının onuncu günü Kerbelâ olayının yaşandığı gündür ve bu olay Müslümanlar için büyük bir acıdır. Hz. Hüseyin'i rahmetle anmak, onun için dua etmek güzeldir. Ancak kendine zarar vermek, bedenini yaralamak gibi davranışlar İslam'da yeri olmayan uygulamalardır. Yas tutma şekli konusunda mezhepler arasında farklı anlayışlar vardır. Saygılı dil kullanmak ve ayrılık doğuracak tartışmalardan uzak durmak en uygunudur.
Receb ayında özel bir ibadet var mı?
Receb ayı haram aylardan biridir ve üç ayların ilkidir. Bu ayda nafile oruç tutmak, Kur'an okumak ve istiğfara ağırlık vermek yaygın bir uygulamadır. Ayın ilk cuma gecesi Regaib Gecesi olarak anılır. Receb ayına özel sayısı belirli namaz ve virdler konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır; bunların bir kısmının dayanağı zayıf kabul edilir. Genel nafile ibadetlerle ayı değerlendirmek en güvenli yoldur.
Üç Aylar Soruları →Regaib Gecesi (Sözlük) →Üç Aylar ve Kandil Geceleri →
Zilkade ayının özelliği nedir?
Zilkade, hicri takvimin on birinci ayıdır ve haram aylardan biridir. Hac mevsiminin hazırlık ayı olarak bilinir; hac için yola çıkanlar genellikle bu ayda hareket eder. Zilkade ayına özgü bir farz ibadet yoktur. Bu ayda da nafile oruç, sadaka ve zikir tavsiye edilir. Ayın bitişiyle Zilhicce başlar ve hac ibadeti fiilen bu ayda eda edilir.
Hicri Takvimde Mübarek Gün ve Geceler
Kandil geceleri hicri takvimde hangi tarihlere denk gelir?
Kandil geceleri hicri takvimdeki belirli gecelerdir. Regaib, Receb ayının ilk cuma gecesidir. Mirac, Receb'in yirmi yedinci gecesidir. Berat, Şaban'ın on beşinci gecesidir. Kadir Gecesi Ramazan'ın yirmi yedinci gecesi olarak kabul edilir. Mevlid ise Rebiülevvel'in on ikinci gecesidir. Bu geceler hicri takvime bağlı olduğu için miladi tarihleri her yıl değişir. Güncel tarihleri dinî günler sayfasından görebilirsiniz.
Mübarek Gün ve Geceler Soruları →Üç Aylar ve Kandil Geceleri →Dinî Günler Takvimi →
Kadir Gecesi kesin olarak hangi gecedir?
Kadir Gecesi'nin Ramazan'ın son on gününde, tek gecelerden birinde olduğu bildirilmiştir. Yaygın kabule göre yirmi yedinci gecedir ve takvimler bu geceyi gösterir. Ancak gecenin kesin olarak gizlendiği, böylece son on gecenin tamamının ihya edilmesinin istendiği belirtilir. Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. En güzeli, son on gecede ibadete ağırlık vermek ve tek gecelere ayrı önem göstermektir.
Kadir Gecesi (Sözlük) →Ramazan Ayı ve Kadir Gecesi →Teravih ve İtikâf Soruları →
Berat Gecesi neden Şaban'ın on beşinci gecesidir?
Berat Gecesi, Şaban ayının on dördüncü günü akşamında başlar ve on beşinci geceye denk gelir. Bu gece ayın dolunay hâlinde olduğu gecedir. Rivayetlerde bu gecede ilahi rahmetin bollaştığı ve tövbelerin kabul edildiği bildirilir. Gecenin fazileti hakkındaki rivayetlerin değeri konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Bu gecede dua etmek, Kur'an okumak ve tövbe etmek tavsiye edilir.
Berat Gecesi (Sözlük) →Üç Aylar Soruları →Tövbe ve Günah Soruları →
Arefe günü hicri takvimde ne zamandır?
Arefe günü, Zilhicce ayının dokuzuncu günüdür. Kurban Bayramı'ndan bir gün öncesine denk gelir. Hacılar bu gün Arafat'ta vakfe yapar. Hacda olmayanlar için arefe günü oruç tutmak faziletli kabul edilir. Arefe günü ikindi namazından itibaren teşrik tekbirleri başlar. Ramazan Bayramı'ndan önceki güne de halk arasında arefe denir; ancak oruç ve tekbir uygulaması Zilhicce arefesine aittir.
Arefe (Sözlük) →Kurban Bayramı ve Arefe →Cuma ve Bayram Soruları →
Bayramlar hicri takvimde hangi günlerdir?
Ramazan Bayramı, Şevval ayının ilk üç günüdür. Kurban Bayramı, Zilhicce ayının onuncu gününden başlar ve dört gün sürer. Bayram namazı her iki bayramın ilk günü sabah güneş yükseldikten sonra kılınır. Bayram tarihleri hicri takvime bağlı olduğu için miladi karşılıkları her yıl yaklaşık on bir gün geri gelir. Güncel tarihleri resmî dinî günler takviminden takip edebilirsiniz.
Zilhiccenin ilk on günü neden değerlidir?
Zilhicce ayının ilk on günü, yılın en faziletli günleri arasında sayılır. Bu günlerde yapılan salih amellerin sevabının arttığı bildirilmiştir. Hac ibadeti de bu günlerde eda edilir. Hacca gitmeyenler bu günlerde oruç tutabilir, zikir ve sadakaya ağırlık verebilir. Dokuzuncu gün arefe, onuncu gün bayramdır; bayram günü oruç tutulmaz. Bu on gün, Ramazan dışında ibadeti yoğunlaştırmak için güzel bir fırsattır.
Zilhicce (Sözlük) →Hac ve Umre Soruları →Nafile İbadetler Soruları →
Kandil gecelerinde kılınacak özel bir namaz var mı?
Kandil geceleri için sayısı ve şekli belirlenmiş özel bir namaz nakledilmemiştir. Bu gecelerde kılınan namazlar genel nafile namazlar kapsamındadır. Tesbih namazı, teheccüd ya da hacet namazı kılınabilir. Rivayetlerde yüz rekât gibi belirli sayılar veren nakillerin güvenilirliği konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Gecenizi Kur'an okuyarak, dua ve tövbe ile geçirmek en güvenli yoldur.
Mübarek Gün ve Geceler Soruları →Nafile İbadetler Soruları →Hacet ve Tövbe Namazı →
Mirac Gecesi'nin takvimdeki yeri nedir?
Mirac Gecesi, Receb ayının yirmi yedinci gecesi olarak anılır. Bu gece, Hz. Peygamber'in Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya ve oradan yüceliklere yürütüldüğü hadisenin yıl dönümü kabul edilir. Olayın tam tarihi konusunda farklı rivayetler vardır. Gecede namaz vakitlerinin beş vakit olarak bildirildiği nakledilir. Bu gece Kur'an okumak, salavat getirmek ve namaza önem vermek tavsiye edilir.
Mirac Gecesi (Sözlük) →Hz. Muhammed'in Hayatı →Namaz Soruları →
Cuma günü hicri takvimle ilgili midir?
Cuma günü haftalık bir gündür; hicri ya da miladi takvimden bağımsız olarak her yedi günde bir gelir. Ancak hicri takvimde gün akşam başladığı için cuma gecesi, perşembe akşamı girer. Halk arasında cuma gecesi denince perşembeyi cumaya bağlayan gece kastedilir. Bu gecede salavat getirmek ve dua etmek tavsiye edilmiştir. Cuma namazı ise cuma günü öğle vaktinde kılınır.
İbadet Vakitleri ve Takvim İlişkisi
Namaz vakitleri hicri takvimle mi belirlenir?
Namaz vakitleri takvimle değil, güneşin günlük konumuyla belirlenir. Sabah vakti tan yerinin ağarmasıyla, öğle güneşin tepeden kaymasıyla, akşam güneşin batmasıyla başlar. Bu yüzden namaz vakitleri hem hicri hem miladi takvimde aynı astronomi hesabına dayanır. Hicri takvimin namaz vakitleriyle ilgisi yalnızca günün akşamla başlaması noktasındadır. Bulunduğunuz şehrin vakitlerini namaz vakitleri sayfasından görebilirsiniz.
İmsak vakti hicri günün başlangıcı mı?
Hayır. Hicri günün başlangıcı akşam ezanıdır, imsak değildir. İmsak, oruca başlama vaktidir ve sabah namazının vaktinin girmesiyle aynı zamana denk gelir. Yani imsak yeni bir takvim gününün değil, orucun başlangıcını gösterir. Bu ayrımı bilmek, gece ibadetlerinin ve kandil gecelerinin hangi güne ait olduğunu anlamak için önemlidir. Oruç tutan kişi imsakla birlikte yeme içmeyi bırakır.
İmsak (Sözlük) →Sahur ve Oruç Niyeti →Oruç ve Ramazan Soruları →
Kaza namazı borcumu hicri yıla göre mi sayarım?
Kaza namazı sayısını hesaplarken hangi takvimi kullandığınız hükmü değiştirmez; önemli olan kılınmayan vakit sayısıdır. Ancak hicri yıl miladi yıldan yaklaşık on bir gün kısa olduğu için uzun dönemlerde fark oluşur. Bu yüzden hesabı yaparken eksik kalmaması adına daha uzun olan süreyi esas almak güvenlidir. Hesabı kolaylaştırmak için kaza namazı hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
Oruç borcumu hangi takvimle takip etmeliyim?
Oruç borcu gün sayısı olarak tutulur; takvim türü hükmü etkilemez. Tutulmayan her Ramazan günü bir gün kaza gerektirir. Ramazan hicri takvime bağlı olduğu için kaç yıl geçtiğini hicri takvimle saymak daha doğru sonuç verir. Borcunuzu bir deftere ya da ibadet takibi aracına yazmanız takip etmeyi kolaylaştırır. Kefaret gerektiren durumlar için müftülüğe danışmanız tavsiye edilir.
Oruç Kaza ve Kefaret →İbadet Takibi →Fitre ve Fidye Hesaplama →
Kurban vakti hicri takvimde ne zaman biter?
Kurban kesimi Zilhicce ayının onuncu günü bayram namazından sonra başlar ve ayın on ikinci günü güneş batana kadar sürer. Yani kurban için üç gün vardır. Bu süre geçtikten sonra kesilen hayvan kurban yerine geçmez; bedeli sadaka olarak verilir. Kurban vaktini kaçırmamak için bayram tarihini önceden öğrenmek gerekir. Hisse ve pay hesabı için hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
Kurban İbadeti ve Hükümleri →Kurban Hisse Hesaplama →Kurban Soruları →
Teşrik tekbirleri hangi tarihler arasında okunur?
Teşrik tekbirleri, Zilhicce ayının dokuzuncu günü yani arefe günü sabah namazından başlar ve ayın on üçüncü günü ikindi namazına kadar her farz namazın ardından okunur. Toplam yirmi üç vakit eder. Tekbir, cemaatle ya da tek başına kılınan farz namazların sonunda getirilir. Unutan kişi hatırladığında okuyabilir. Bu uygulama Kurban Bayramı dönemine özgüdür ve her yıl aynı hicri tarihlere denk gelir.
Bayram Tekbiri →Kurban Bayramı ve Arefe →Cuma ve Bayram Soruları →
Kerahet vakti hicri takvimle ilgili mi?
Kerahet vakitleri günlük güneş hareketine bağlıdır, takvimle ilgisi yoktur. Güneşin doğuşu sırasında, tam tepede olduğu anda ve batmasına yakın zamanda nafile namaz kılınması uygun görülmez. Bu vakitler her gün tekrarlanır ve mevsime göre saatleri değişir. Bulunduğunuz şehrin kerahet vakitlerini namaz vakitleri sayfasından takip edebilirsiniz. Farz namazı kaçırma durumunda ikindi farzı bu vakitte kılınabilir.
İtikâf günleri hicri takvimde nasıl sayılır?
Sünnet olan itikâf, Ramazan ayının son on gününde yapılır. Ramazan yirmi dokuz ya da otuz gün olabileceği için itikâfa giriş günü yıla göre değişebilir. Genel uygulama, ayın yirminci günü akşamı camiye girmek ve bayram hilali görülene kadar kalmaktır. Ramazan'ın kaç gün olacağı takvimle belirlendiği için tarihleri önceden öğrenmek gerekir. Kısa süreli nafile itikâf her zaman yapılabilir.
Nafile oruçları hicri aylara göre mi planlamalıyım?
Nafile oruçların bir kısmı haftalık, bir kısmı hicri aylara bağlıdır. Pazartesi ve perşembe oruçları haftalıktır. Ayyâm-ı bîd denilen oruçlar ise hicri ayın on üçüncü, on dördüncü ve on beşinci günlerinde tutulur. Muharrem, Receb, Şaban ve Şevval oruçları da hicri aylara bağlıdır. Bu oruçları planlamak için hicri takvimi takip etmeniz gerekir. İbadet takibi aracı düzeninizi kolaylaştırabilir.
Nafile İbadetler Soruları →İbadet Takibi →Oruç Nedir, Kimlere Farzdır →
Günlük Hayatta Hicri Takvim ve Sık Karıştırılanlar
Telefonumda hicri takvimi nasıl takip ederim?
Çoğu akıllı telefonun takvim uygulamasında ikinci takvim olarak hicri takvim seçeneği bulunur. Bu ayarı açtığınızda günün hicri karşılığını doğrudan görebilirsiniz. Sitemizdeki hicri takvim çevirici de tarayıcıdan kolayca kullanılabilir. Ayrıca dinî günler sayfasında yaklaşan kandil ve bayram tarihleri listelenir. Büyük puntolu ekran ayarı kullanıyorsanız bu sayfalar rahat okunacak şekilde hazırlanmıştır.
Hicri Takvim Çevirici →Dinî Günler Takvimi →Teknoloji ve Medya Soruları →
Duvar takvimlerindeki hicri tarih neden bir gün farklı görünüyor?
Bunun sebebi hicri günün akşamla başlamasıdır. Akşam ezanından sonra hicri tarih bir sonraki güne geçer, ancak miladi tarih gece yarısına kadar değişmez. Bu yüzden akşam saatlerinde bakılan takvimde bir gün fark görünebilir. Bazı takvimler bu geçişi gösterir, bazıları göstermez. Kandil gecelerinin tarihini belirlerken bu farkı göz önünde bulundurmanız gerekir. Emin olmak için resmî dinî günler listesine bakabilirsiniz.
Hicri takvime göre mevsim hesabı yapılabilir mi?
Hayır, hicri takvim mevsimleri takip etmez. Hicri yıl güneş yılından kısa olduğu için aylar mevsimler içinde sürekli kayar. Örneğin Ramazan yıllar içinde kıştan yaza doğru ilerler. Tarım, hava durumu ya da mevsim planlaması için güneşe dayanan takvimler kullanılır. Hicri takvimin amacı ibadet zamanlarını belirlemektir. Mevsim takibi için miladi takvim ya da yerel çiftçi takvimleri daha uygundur.
Hicri takvimde burç ya da yıldız falı var mı?
Hayır. Hicri takvim yalnızca ayın döngüsünü esas alan bir zaman ölçüsüdür. Burç, yıldız falı ve benzeri kehanet uygulamalarının İslam'da yeri yoktur. Gelecekten haber verdiğini söyleyen falcılara inanmak dinen uygun görülmemiştir. Ay ve güneş birer işarettir; onlara bakarak vakit ölçülür, kader okunmaz. Geleceğe dair kaygılarınız için dua etmek ve tedbir almak tavsiye edilir.
Hicri tarih resmî belgelerde geçerli mi?
Türkiye'de resmî belgelerde miladi takvim kullanılır. Hicri tarih dinî günler ve vakıf kayıtları gibi alanlarda yardımcı bilgi olarak yer alabilir. Nüfus kayıtlarında eski tarihler hicri ya da rumî olabildiği için çevirme gerekebilir. Böyle bir durumda nüfus müdürlüğüne başvurmanız gerekir. Kendi kayıtlarınız için çevirici araçtan yararlanıp karşılığını not alabilirsiniz.
Yılbaşı kutlamak ile hicri yılbaşı aynı şey midir?
Hayır, bunlar farklı şeylerdir. Miladi yılbaşı 1 Ocak'tır; hicri yılbaşı ise Muharrem ayının birinci günüdür. Hicri yılbaşı için kutlama töreni ya da özel ibadet belirlenmemiştir; dua ve muhasebe günü olarak değerlendirilmesi tavsiye edilir. Miladi yılbaşı kutlamalarının dinî hükmü konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Haram sayılan davranışlardan uzak durmak ortak ölçüdür.
Hicri takvimde uğurlu ya da uğursuz gün var mıdır?
İslam'da hiçbir gün kendiliğinden uğurlu ya da uğursuz değildir. Bazı günler ve geceler ibadetle değerlidir; bu değer günün kendisinden değil, o günde yapılan amelden gelir. Belirli sayıları ya da ayları kötü saymak hurafedir. Önemli bir iş yapacaksanız dua etmek, istişare etmek ve tedbir almak yeterlidir. Kararsız kaldığınızda istihareye yatmak da bir yol olarak görülmüştür.
Çocuğuma hicri takvimi nasıl anlatırım?
Basit bir benzetmeyle başlayabilirsiniz: miladi takvim güneşe, hicri takvim aya bakar. Akşam gökyüzünde ince hilali göstermek, yeni ayın başladığını anlatmanın en kolay yoludur. Ramazan ve bayram gibi çocuğun heyecanla beklediği günlerin bu takvime bağlı olduğunu söylemek ilgisini artırır. Duvara küçük bir hicri takvim asmak da faydalıdır. Ay isimlerini şarkı gibi tekrar ederek ezberlemesi kolaylaşır.
Hicri takvimi ve dinî günleri nereden takip edebilirim?
Sitemizde bu iş için iki sayfa vardır. Hicri takvim çevirici, iki takvim arasında tarih dönüştürmenizi sağlar. Dinî günler sayfasında ise yaklaşan kandil, bayram, oruç ve mübarek gün tarihleri listelenir. Ayrıca sözlük bölümünde ay isimlerinin ve takvim terimlerinin kısa açıklamalarını bulabilirsiniz. Merak ettiğiniz bir konuyu asistana sorarak hızlıca cevap da alabilirsiniz.