Muharrem ve Aşure ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Muharrem ayı ve aşure günü hakkında en çok sorulan sorular: aşure orucu, Kerbela, hicri yılbaşı, aşure tatlısı, hayır gelenekleri ve hurafeler sade cevaplarla
Muharrem, hicri takvimin ilk ayıdır ve Kur'an-ı Kerim'de işaret edilen haram aylardan biridir. Bu ayın onuncu gününe aşure günü denir. Aşure günü, tarih boyunca pek çok hatıranın anıldığı, oruç tutulan ve hayır yapılan bir gündür. Aynı zamanda Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit edildiği gün olması sebebiyle hüzünle hatırlanır. Bu sayfada Muharrem ayı ve aşure günü ile ilgili en sık sorulan soruları bir araya getirdik: ayın adı ve önemi, aşure orucunun hükmü ve kaç gün tutulduğu, bu günlerde yapılan ibadetler, aşure tatlısı ve ikram gelenekleri, Kerbela hadisesi, halk arasında yayılmış yanlış bilgiler ve hicri yılbaşı tek tek ele alındı.
Cevaplar Hanefî mezhebi esas alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığı ilmihal çizgisinde ve sade bir dille hazırlandı. Gerektiği yerde diğer mezheplerdeki farklı uygulamaya işaret edildi. Aşure gününe atfedilen bazı rivayetler gibi âlimler arasında görüş farkı bulunan konularda bu durum ayrıca belirtildi. Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir; kendi durumunuza özel kesin bir hüküm için bağlı bulunduğunuz müftülüğe ya da Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışmanızı tavsiye ederiz.
72 soru ve cevap · 8 başlık
Muharrem Ayı ve Aşure Günü Nedir
Muharrem ayı nedir, neden önemlidir?
Muharrem, hicri takvimin birinci ayıdır; yani İslam yılı bu ayla başlar. Adı haram kılınmış, saygı duyulan anlamına gelir. Kur'an-ı Kerim'de bir yılın on iki ayından dördünün saygı duyulması gereken aylar olduğu bildirilmiştir. Muharrem bu dört aydan biridir. Bu aylarda savaştan ve haksızlıktan uzak durulması emredilmiştir. Muharrem ayının önemi, hem takvimdeki yeri hem de içinde bulunan aşure gününden gelir.
Haram aylar hangileridir?
Haram aylar dörttür: Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep. Bunlardan üçü üst üste gelir, Recep ise ayrı durur. Haram kelimesi burada yasak değil, dokunulmaz, saygı duyulan anlamındadır. Cahiliye döneminde bile bu aylarda savaşa ara verilirdi; İslam da bu geleneği onaylayıp bu aylarda zulümden şiddetle sakındırmıştır. Bu aylarda işlenen günahın da yapılan iyiliğin de ağırlığının arttığı belirtilmiştir.
Hicrî Takvim ve Aylar →Üç Aylar ve Kandil Geceleri →Üç Aylar Soruları →
Aşure günü hangi gündür?
Aşure günü, Muharrem ayının onuncu günüdür. Aşure kelimesi Arapçada onuncu anlamına gelen bir kökten gelir. Hicri takvim ay esaslı olduğu için aşure günü her yıl miladi takvimde yaklaşık on bir gün geriye kayar. Bulunduğunuz yıl aşurenin hangi güne denk geldiğini dinî günler takvimimizden veya hicri takvim çeviricimizden öğrenebilirsiniz.
Aşure kelimesi ne anlama gelir?
Aşure, Arapçada on sayısını ifade eden aşr kökünden türemiştir. Muharrem'in onuncu gününe bu yüzden aşure denmiştir. Halk arasında aynı kelime, o gün pişirilen tahıllı tatlı için de kullanılır. Yani aşure hem bir günün adı hem de bir yemeğin adıdır. Kaynaklarda bu gün yevm-i âşûrâ şeklinde geçer.
Aşure günü neden mübarek sayılır?
Aşure gününün değeri, öncelikle Peygamber Efendimiz'in bu günde oruç tutmuş ve tutulmasını tavsiye etmiş olmasından gelir. Güvenilir hadis kaynaklarında, Hz. Musa ve kavminin bu günde kurtuluşa erdiği, Yahudilerin de bu sebeple oruç tuttuğu bildirilir. Efendimiz bu orucu onaylamış, fakat Müslümanların farkını ortaya koymak için bir gün daha eklenmesini istemiştir. Günün asıl değeri, kişinin o gün tuttuğu oruç, yaptığı tövbe ve verdiği sadakayla ortaya çıkar.
Aşure günü hangi olaylar yaşandı?
Sahih kaynaklarda açıkça bildirilen olay, Hz. Musa ile İsrailoğulları'nın Firavun'un zulmünden kurtulmasıdır. Ayrıca İslam tarihinde Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit edilmesi de bu güne denk gelir. Halk arasında anlatılan Hz. Nuh'un gemisinin karaya oturması, Hz. Yunus'un balıktan çıkması gibi daha uzun bir liste de vardır. Ancak bu listedeki olayların tamamının aşure gününe denk geldiğine dair rivayetler âlimler tarafından zayıf bulunmuştur. Bu yüzden kesin sayı vermekten kaçınmak doğru olur.
Aşure günü dinî bir bayram mıdır?
Hayır. İslam'da iki bayram vardır: Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı. Aşure günü bayram değildir; oruç tutulan, tövbe edilen ve hayır yapılan faziletli bir gündür. Bu güne bayram muamelesi yapıp eğlenceye dönüştürmek de, matem günü ilan edip aşırı yas tutmak da dinin ölçüsüne uygun değildir. Ehl-i Sünnet anlayışında ölçü, günü ibadet ve iyilikle değerlendirmektir.
Muharrem ayı ne zaman başlar?
Muharrem ayı, Zilhicce ayının bitmesiyle başlar. Hicri aylar ayın hareketine göre hesaplandığı için her ay yirmi dokuz veya otuz gün sürer. Muharrem'in başlangıcı, hicri yılbaşı olarak da anılır. Ülkemizde hicri ayların başlangıcı Diyanet İşleri Başkanlığı'nın takvimine göre belirlenir. Çeviricimizle herhangi bir miladi tarihin hicri karşılığını görebilirsiniz.
Muharrem ayına neden Allah'ın ayı denir?
Rivayetlerde Muharrem ayı Allah'ın ayı şeklinde anılmıştır. Bu ifade, ayın şerefini ve saygınlığını vurgulamak içindir. Diğer aylar da elbette Allah'ın yarattığı zamanlardır; buradaki özel anma, bu ayda yapılan ibadetin kıymetine dikkat çeker. Ramazan dışında en fazla nafile oruç tutulması tavsiye edilen ay olarak Muharrem öne çıkar.
Aşure Orucu: Hükmü ve Nasıl Tutulur
Aşure orucu farz mıdır?
Hayır, aşure orucu farz değildir; nafile bir oruçtur. Yani tutulması çok sevaplıdır, tutulmaması günah değildir. İslam'da farz olan tek oruç Ramazan orucudur. Aşure orucu, Peygamber Efendimiz'in bizzat tuttuğu ve tavsiye ettiği nafile oruçların en kuvvetlilerinden sayılır. Tutmak isteyen kişi için niyet yeterlidir; ayrı bir tören veya izin gerekmez.
Oruç Nedir, Kimlere Farzdır →Nafile →Oruç ve Ramazan Soruları →
Aşure orucu kaç gün tutulur?
En yaygın uygulama iki gündür: Muharrem'in dokuzu ile onu, ya da onu ile on biri. Peygamber Efendimiz, yalnızca onuncu günü oruç tutmanın Yahudilerin uygulamasına benzediğini belirtmiş, bir gün öncesini veya sonrasını eklemeyi tavsiye etmiştir. Dileyen üç gün de tutabilir. Tek gün tutmanın geçersiz olduğunu söyleyen bir görüş yoktur; ancak iki gün tutmak daha güzel kabul edilir.
Sadece Muharrem'in onuncu günü oruç tutmak mekruh mudur?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. Bir kısım âlim, tek başına onuncu günü tutmayı hoş karşılamamış, mutlaka bir gün eklenmesi gerektiğini söylemiştir. Çoğunluk ise bunu tavsiyeye aykırı ama geçerli kabul etmiştir. Yani tek gün tuttuysanız orucunuz boşa gitmez. İmkânınız varsa bir gün öncesini de ekleyin; ekleyemediyseniz endişelenmeyin. Kesin hüküm için müftülüğe danışabilirsiniz.
Aşure orucuna nasıl niyet edilir?
Nafile oruçta niyet, imsaktan önce yapılabileceği gibi kuşluk vaktine kadar da yapılabilir. Hanefî mezhebinde, o gün hiçbir şey yiyip içmemiş olmak şartıyla öğleden biraz öncesine kadar niyet geçerlidir. Niyet için kalpten yarın aşure orucu tutmaya niyet ettim demek yeterlidir; dille söylemek şart değil, güzeldir. Sahur yapmak sünnettir ama niyetin şartı değildir.
Sahur ve Oruç Niyeti →Sahurda Bereket Vardır →Oruç Nedir, Kimlere Farzdır →
Aşure orucu ne zaman açılır?
Nafile oruç da farz oruç gibi akşam ezanıyla, yani güneş battığında açılır. Bulunduğunuz şehrin akşam vaktini namaz vakitleri sayfamızdan takip edebilirsiniz. İftarı geciktirmemek sünnettir. Orucu açarken iftar duasını okumak güzel bir alışkanlıktır. Hurma veya suyla açmak da sünnetten gelen bir uygulamadır.
Aşure orucunun sevabı nedir?
Rivayetlerde aşure orucunun bir önceki yılın günahlarına kefaret olmasının umulduğu bildirilmiştir. Burada kastedilen, küçük günahlar ve kul hakkına girmeyen hatalardır. Kul hakkı ve büyük günahlar için tövbe etmek, mümkünse hak sahibiyle helalleşmek gerekir. Oruç, tövbenin yerine geçen bir pazarlık değil, kalbi arındıran bir vesiledir. Sevabın miktarını rakamla ölçmeye çalışmak yerine niyetin samimiyetine dikkat etmek daha faydalıdır.
Tövbe ve İstiğfar Adabı →Kul Hakkı ve Helalleşme →Tövbe ve Günah Soruları →
Aşure orucunu tutamayan ne yapar?
Nafile oruç tutulamadığında kaza edilmesi gerekmez, kefaret de yoktur. Hastalık, yolculuk, iş şartları veya gebelik gibi sebeplerle tutamayan kişi üzülmemelidir. O günü sadaka vermek, Kur'an okumak, akraba ziyaret etmek veya istiğfar ile değerlendirebilir. Muharrem ayının diğer günlerinde de nafile oruç tutmak faziletlidir; aşureye yetişemeyen ayın başka bir gününde oruç tutabilir.
Sadaka ve Sadaka-i Cariye →Seyyidü'l-İstiğfar Duası →Oruç, Kaza ve Kefaret →
Aşure günü kaza orucu tutulabilir mi?
Evet. Ramazan'dan kalan kaza orucunuz varsa onu aşure gününde tutmanızda bir sakınca yoktur; hem kaza borcunuz düşer hem de faziletli bir günde oruç tutmuş olursunuz. Niyeti kaza orucuna yapmanız gerekir. Hanefî mezhebinde kaza orucuna niyetin gece yapılması, yani imsaktan önce belirlenmesi şarttır. Kaza borcu olan kişinin önce bu borcu bitirmesi tavsiye edilir.
Muharrem ayının tamamında oruç tutulabilir mi?
Muharrem ayında nafile oruç tutmak faziletlidir; rivayetlerde Ramazan dışında en değerli nafile orucun Muharrem ayında tutulduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte ayın tamamını kesintisiz oruçla geçirmek gerekli değildir. Bedenine veya işine zarar verecek şekilde oruç tutmak tavsiye edilmez. Pazartesi ve perşembe günlerini oruçla geçirmek, ayın ortasında birkaç gün tutmak güzel bir ölçüdür.
Aşure orucunu bozan şeyler nelerdir?
Nafile orucu bozan şeyler, farz orucu bozan şeylerle aynıdır: bilerek yemek, içmek, sigara içmek ve cinsel ilişki. Unutarak yiyen kişinin orucu bozulmaz; hatırladığında ağzını çalkalayıp oruca devam eder. Nafile oruç bilerek bozulursa, Hanefî mezhebinde bu orucun kaza edilmesi gerekir; ancak kefaret yoktur. Bir yakınınızın ısrarlı davetini kırmamak için nafile orucu açmaya ruhsat veren görüşler vardır.
Orucu Bozan ve Bozmayan Şeyler →Unutarak Yiyen Oruçlu →Oruç ve Ramazan Soruları →
Muharrem ve Aşure Gününde Yapılan İbadetler
Aşure günü hangi ibadetler yapılır?
Belirli bir sayı ve şekil şartı yoktur. Bu günde yapılabilecekler şunlardır: oruç tutmak, tövbe ve istiğfar etmek, Kur'an-ı Kerim okumak, nafile namaz kılmak, sadaka vermek, akraba ve komşu ziyareti yapmak, dargın olunan kişilerle helalleşmek, yetim ve yaşlıları sevindirmek. Tek bir günde her şeyi yapmaya çalışmak yerine birkaçını huzurla yapmak daha faydalıdır.
Nafile Namazlar →Duanın Adabı ve Kabul Vakitleri →Dua ve Zikir Soruları →
Aşure namazı diye bir namaz var mıdır?
Dinimizde adı ve rekât sayısı belirlenmiş bir aşure namazı yoktur. Bu gün kılınabilecek namazlar, her zaman kılınabilen nafile namazlardır: kuşluk namazı, teheccüd, tövbe namazı veya hacet namazı gibi. Halk arasında dolaşan belirli sayıda rekât ve belirli sûrelerden oluşan tarifler, güvenilir kaynaklara dayanmaz. Dinde olmayan bir ibadet şekli uydurmamak esastır; nafile namaz kılmak ise her zaman meşrudur.
Aşure günü okunacak özel bir dua var mı?
Aşure gününe özel, mutlaka okunması gereken bir dua metni yoktur. Bu günde kendi dilinizle dua etmek en güzelidir. Tövbe için Seyyidü'l-İstiğfar, sıkıntı için Hz. Yunus'un duası, bağışlanma için Hz. Adem'in tövbe duası gibi Kur'an ve sünnetten gelen dualar okunabilir. Önemli olan metnin uzunluğu değil, kalbin o anda samimi olmasıdır.
Seyyidü'l-İstiğfar Duası →Hz. Yunus Duası →Tövbe Duası (Hz. Adem) →
Aşure günü kaç defa istiğfar edilir?
Belirlenmiş bir sayı yoktur. Halk arasında dolaşan bin defa, yetmiş bin defa gibi rakamlar güvenilir kaynaklara dayanmaz. Zikir ve istiğfarda ölçü, kişinin huzurla yapabileceği kadarıdır. Günde yüz defa istiğfar etmeyi alışkanlık hâline getirmek sünnetten gelen güzel bir uygulamadır. Sayıyı takip etmek isterseniz zikirmatik aracımızı kullanabilirsiniz.
Muharrem ayında Kur'an okumanın özel bir yeri var mı?
Kur'an okumak her zaman faziletlidir; Muharrem ayına özel bir sûre veya bölüm belirlenmemiştir. Bu ayda düzenli okuma alışkanlığı kazanmak güzel bir niyettir. Yeni hicri yılın başında bir hatim başlatmak, her gün bir sayfa veya bir cüz okumayı hedeflemek yaygın bir uygulamadır. Okuma takibini hatim ve Kur'an sayfalarımızdan yapabilirsiniz.
Aşure günü sadaka vermenin önemi nedir?
Bu günde sadaka vermek, İslam geleneğinde yerleşmiş güzel bir âdettir. Sadaka malı eksiltmez; aksine berekete vesile olur. Sadaka para olmak zorunda değildir; yemek ikram etmek, bir ihtiyaç sahibine erzak götürmek, bir öğrencinin masrafını karşılamak da sadakadır. Aşure günü verilen sadakanın sevabı, günün faziletiyle birlikte artar. Zekât borcu olan kişi için sadaka zekâtın yerine geçmez.
Sadaka Malı Eksiltmez →Sadaka ve Sadaka-i Cariye →Zekât ve Sadaka Soruları →
Aşure günü oruçluya iftar vermek sevap mıdır?
Evet, oruçluya iftar ettirmek her zaman sevaptır. Rivayetlerde, bir oruçluyu doyuran kişinin o orucun sevabından pay aldığı bildirilmiştir. Aşure gününde mahalleye aşure dağıtmak veya iftar sofrası kurmak bu geleneğin bir uzantısıdır. Bir kap yemek bile yeterlidir; büyük sofralar kurmak şart değildir. Komşu ve akraba ziyaretiyle birleştirmek ayrıca sıla-i rahim sevabı kazandırır.
Oruçluya İftar Ettirmek →Komşu Hakkı →Komşuluk ve Akrabalık Soruları →
Aşure günü kabir ziyareti yapılır mı?
Kabir ziyareti her zaman yapılabilir; aşure gününe özel bir emir yoktur ama bir engel de yoktur. Kabir ziyaretinde yapılacak şey, ölü için dua etmek ve Kur'an okumaktır. Kabirden bir şey istemek, taşa el sürüp dilek dilemek doğru değildir. Ziyaretin asıl faydası, ölümü hatırlayıp kendi hâlini düzeltmektir. Ziyaret duasını sayfamızdan öğrenebilirsiniz.
Kabir Ziyareti Duası →Kabirleri Ziyaret Edin →Ölüm ve Cenaze Soruları →
Muharrem ayında adak adanır mı?
Adak her zaman adanabilir, Muharrem ayına özel bir kural yoktur. Ancak adak ciddi bir sözdür; adanan şey yerine getirilmek zorundadır. Bu yüzden gereğinden fazla ve yerine getirilemeyecek adaklardan kaçınmak gerekir. Adak yerine sadaka vermeyi niyet etmek daha kolay ve güvenli bir yoldur. Adağın şartlarını ve yerine getirilme şeklini rehberimizden okuyabilirsiniz.
Aşure Tatlısı ve Hayır Gelenekleri
Aşure tatlısı pişirmek dinî bir emir mi?
Hayır. Aşure tatlısı pişirmek dinî bir emir ya da sünnet değil, İslam toplumlarında yerleşmiş güzel bir gelenektir. Bu geleneğin özü, elde bulunan tahıl ve kuru meyveleri bir araya getirip komşuya ikram etmektir. Yani aşure pişirmek ibadet değil, ikram ve paylaşma vesilesidir. Pişirmeyen kişi bir eksiklik işlemiş olmaz; pişirip dağıtan ise ikram sevabı kazanır.
Aşure tatlısının kökeni nereden geliyor?
Halk arasında aşure tatlısının Hz. Nuh'un gemisinde kalan erzakların karıştırılmasıyla pişirildiği anlatılır. Bu anlatının güvenilir bir kaynağı yoktur; halk hikâyesi olarak nesilden nesile geçmiştir. Tatlının Anadolu ve Ortadoğu mutfağında yüzyıllardır bilinen tahıllı bir yemek olduğu bilinir. Geleneğin değeri, kökeninden değil taşıdığı paylaşma anlayışından gelir.
Aşure dağıtmanın sevabı var mıdır?
Aşure dağıtmanın sevabı, tatlının kendisinden değil ikram ve sadaka niyetinden gelir. Komşuya yemek göndermek, ihtiyaç sahibine ikram etmek açıkça tavsiye edilmiş davranışlardır. Bu yüzden aşure dağıtan kişi ikram, sıla-i rahim ve sadaka sevabı kazanabilir. Niyet gösteriş olursa bu sevap kaybolur. Az da olsa samimi bir ikram, gösterişli bir dağıtımdan değerlidir.
Aşure yaparken ölülerin ruhuna niyet edilir mi?
Vefat edenler için sadaka vermek ve yemek ikram etmek caizdir; bunun sevabının ölüye ulaşacağı Ehl-i Sünnet âlimlerinin çoğunluğunca kabul edilmiştir. Bu yüzden aşure dağıtırken vefat eden yakınlarınız için dua edebilirsiniz. Ancak ölüler aşure kokusunu bekler, verilmezse darılır gibi inanışlar hurafedir. Niyet, Allah rızası için ikram etmek ve ardından dua etmek olmalıdır.
Vefat Edenler İçin Dua →Ölümden Sonra Kesilmeyen Üç Amel →Ölüm ve Cenaze Soruları →
Aşureyi kimlere dağıtmak gerekir?
Belirlenmiş bir liste yoktur. Sıra genellikle en yakın komşudan başlar, sonra akrabalar ve ihtiyaç sahipleri gelir. Yalnız yaşayan yaşlılar, hastalar, öğrenciler ve yeni taşınan komşular öncelikli düşünülebilir. Sadece tanıdıklara değil, ihtiyacı olana ulaştırmak geleneğin ruhuna daha uygundur. Dağıtırken kimsenin onurunu kırmamaya dikkat etmek önemlidir.
Gayrimüslim komşuya aşure verilir mi?
Evet, verilebilir. Komşuluk hakkı din ayrımı yapmaz; Müslüman olmayan komşuya da iyilik etmek, ikramda bulunmak İslam ahlakının gereğidir. Peygamber Efendimiz'in komşularına ve farklı inançtan insanlara gösterdiği nezaket, siyer kaynaklarında açıkça anlatılır. İkram ederken kimseyi rahatsız etmemek, inancını küçümsememek yeterlidir.
Komşu Hakkı →İslam Ahlakının Temelleri →Ahlak ve Edep Soruları →
Aşure tatlısında dikkat edilmesi gereken bir helal meselesi var mı?
Aşurenin malzemeleri genellikle tahıl, kuru meyve ve şekerdir; bunlarda bir sakınca yoktur. Dikkat edilecek nokta, kullanılan katkı maddeleri ve jelatin içeren ürünlerdir. Kaynağı belirsiz jelatin veya alkol içeren aroma kullanmaktan kaçınmak gerekir. Market ürünlerinin içeriğini okumak en güvenli yoldur. Şüpheye düştüğünüzde şüpheliyi bırakmak tavsiye edilmiştir.
Helal Gıda ve Kesim →Şüphe Vereni Bırak →Helal ve Haram Soruları →
Aşure dağıtırken israfa düşmemek için ne yapmalı?
Kaldırılamayacak kadar çok pişirip çöpe dökmek israftır ve hoş karşılanmaz. İhtiyaca göre ölçülü pişirmek, artanı buzdolabında saklamak veya bir aşevine ulaştırmak daha doğrudur. Gösteriş için kalabalık dağıtım organizasyonları yapmaktansa az ama yerine ulaşan bir ikram daha değerlidir. Yemeği ayıplamamak ve nimete saygı göstermek de bu günün edebine dahildir.
Aşure yerken ve ikram ederken hangi adaba uyulur?
Yemeğe besmeleyle başlamak, sağ elle yemek, bitince hamd etmek sünnettir. İkram edilen yemeği beğenmediyseniz dile getirmemek, sessizce kalmak edeptir. İkram eden kişiye dua etmek, Allah bereketini artırsın demek güzeldir. Yemekten sonra okunacak duayı sayfamızdan öğrenebilirsiniz. Nimetin azına da şükretmek, aşure sofrasının asıl dersidir.
Kerbela ve Hz. Hüseyin
Kerbela olayı nedir?
Kerbela, hicri 61. yılda Muharrem ayında bugünkü Irak topraklarında yaşanan acı bir olaydır. Peygamber Efendimiz'in torunu Hz. Hüseyin, yanındaki küçük bir toplulukla birlikte Emevî ordusunun kuşatması altında şehit edilmiştir. Bu hadise İslam tarihinin en derin yaralarından biri kabul edilir. Müslümanlar bu olayı hangi mezhepten olurlarsa olsun büyük bir üzüntüyle anar.
Hz. Hüseyin kimdir?
Hz. Hüseyin, Hz. Ali ile Hz. Fatıma'nın oğlu, Peygamber Efendimiz'in torunudur. Ağabeyi Hz. Hasan ile birlikte Ehl-i Beyt'in en yakın halkasındandır. Efendimiz'in bu iki torununu çok sevdiği, omzunda taşıdığı ve onlar için dua ettiği kaynaklarda nakledilir. Hz. Hüseyin, Kerbela'da şehit edildiğinde elli yaşlarındaydı. Hayatı, Ehl-i Beyt sevgisinin canlı bir hatırasıdır.
Ehl-i Beyt kimlerdir?
Ehl-i Beyt, ev halkı anlamına gelir ve Peygamber Efendimiz'in aile fertlerini ifade eder. Kapsamı konusunda âlimler arasında farklı görüşler vardır; en dar tanımda Hz. Fatıma, Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin sayılır. Daha geniş tanımda Efendimiz'in eşleri de dahil edilir. Ehl-i Beyt'i sevmek ve saygı göstermek Ehl-i Sünnet inancının bir parçasıdır.
Aşure günü matem tutmak gerekir mi?
Ehl-i Sünnet anlayışına göre Kerbela hadisesi büyük bir üzüntüyle anılır, fakat bedene zarar vermek, dövünmek veya her yıl tekrarlanan resmî bir yas uygulaması gerekli değildir. İslam, musibet karşısında sabrı ve sükûneti tavsiye eder. Hz. Hüseyin'i anmanın en güzel yolu, hayatını okumak, onun uğrunda durduğu hak ve adalet anlayışını yaşamaktır. Bu konuda mezhepler arasında farklı uygulamalar bulunduğu bilinmelidir.
Aşure gününü hem sevinç hem yas günü saymak çelişki değil mi?
Bu iki anlam farklı kaynaklardan gelir. Aşure orucu, Kerbela hadisesinden yüzyıllar önce, Hz. Musa'nın kurtuluşuna atfen tutulmaya başlanmıştır. Kerbela ise hicri 61 yılında aynı güne denk gelmiştir. Yani orucun sebebi Kerbela değildir. Ehl-i Sünnet, bu günde oruç tutup aynı zamanda Hz. Hüseyin'i rahmetle anmayı bir çelişki olarak görmez.
Kerbela'yı anarken hangi dile dikkat etmeliyiz?
Olayı anlatırken ölçülü ve saygılı bir dil kullanmak gerekir. Sahabe nesli ve İslam tarihinin büyükleri hakkında toptancı suçlamalar yapmak, husumet üretmek doğru değildir. Olayın sorumluları hakkında hüküm vermek yerine, hadiseden ders almak daha faydalıdır. Müslümanlar arasında ayrılık tohumu ekecek konuşmalardan uzak durmak önemlidir. Dilimizin bir müminin kalbini kırmaması esastır.
Müminler Bir Vücut Gibidir →Gıybet ve Dedikodu →Ahlak ve Edep Soruları →
Şehitlik nedir, Hz. Hüseyin şehit midir?
Şehit, Allah yolunda hakkı savunurken canını veren kişidir. Ehl-i Sünnet kaynaklarında Hz. Hüseyin açıkça şehit olarak anılır. Şehitlerin Allah katında yüksek bir derecesi olduğu Kur'an-ı Kerim'de bildirilmiştir. Şehitlik, kişinin sadece ölüm şeklinden değil, uğrunda durduğu haktan değer kazanır. Bu yüzden Hz. Hüseyin'in duruşu asırlardır örnek gösterilir.
Çocuğuma Kerbela'yı nasıl anlatmalıyım?
Çocuğa olayı korkutucu ayrıntılarla değil, basit ve anlaşılır bir çerçeveyle anlatmak daha uygundur. Peygamberimiz'in çok sevdiği bir torunu olduğunu, bu kişinin haksızlığa boyun eğmediği için canını verdiğini söylemek yeterlidir. Kan ve şiddet sahnelerini detaylandırmak küçük yaş için faydalı değildir. Anlatımın sonunda dua etmek, çocukta sevgi ve saygı duygusu bırakır.
Hurafeler ve Yanlış Bilinenler
Aşure günü hakkında en yaygın hurafeler nelerdir?
En sık duyulanlar şunlardır: o gün tırnak kesmenin veya banyo yapmanın özel bir sevabı olduğu, aşure pişirmeyen evden bereketin kalkacağı, belirli sayıda dua okuyanın bir yıl hiç hastalanmayacağı, o gün yapılan işin kesin tutacağı. Bunların hiçbiri güvenilir dinî kaynağa dayanmaz. Dinin asıl ölçüsü, bir ibadetin Kur'an ve sahih sünnette yer alıp almadığıdır.
Aşure günü on iki olayın yaşandığı doğru mu?
Halk arasında bu güne on ya da on iki büyük olay atfedilir. Bu listenin tamamını destekleyen sahih bir rivayet yoktur; âlimlerin büyük kısmı bu nakilleri zayıf bulmuştur. Sahih kaynaklarda açıkça yer alan husus, Hz. Musa ve kavminin kurtuluşudur. Dolayısıyla uzun listeyi kesin bilgi gibi anlatmaktan kaçınmak gerekir. Günün kıymeti, orucu ve tövbesiyle yeterince açıktır.
Muharrem ayında nikâh kıymak uğursuz mudur?
Hayır. Muharrem ayında veya aşure gününde nikâh kıymanın yasak ya da uğursuz olduğuna dair dinî bir hüküm yoktur. Bu yaygın inanış kültürel bir çekinceden kaynaklanır. İslam'da uğursuz gün, uğursuz ay anlayışı yoktur; zamanı yaratan Allah'tır ve hiçbir vakit kendiliğinden kötülük taşımaz. Nikâhın şartları yerine geldiyse her ayda kıyılabilir.
Aşure günü yola çıkmak veya iş kurmak sakıncalı mı?
Hayır, sakıncası yoktur. Günleri hayırlı ve hayırsız diye ayırmak, cahiliye döneminden kalan bir alışkanlıktır ve İslam bunu kaldırmıştır. Yolculuğa çıkarken veya yeni bir işe başlarken yapılacak şey, dua etmek ve meşru yollara riayet etmektir. İşin tutup tutmaması takvime değil, Allah'ın takdirine ve kişinin gayretine bağlıdır.
Yolculuk Duası →İşe Başlarken Okunacak Dua →Kader ve Kaza Soruları →
Aşure günü okunan dua kesin kabul olur mu?
Faziletli vakitlerde yapılan duanın kabule daha yakın olduğu bildirilmiştir; ancak hiçbir vakit için kesinlikle kabul edilir garantisi verilmez. Dua, kulun Rabbine arzudur; kabul şekli ve zamanı Allah'a aittir. İstediğimiz verilmediğinde de hayrımıza olanın verildiğine inanmak gerekir. Acele etmeyenin duasının karşılık bulacağı rivayet edilmiştir.
Duanın Adabı ve Kabul Vakitleri →Acele Etmeyenin Duası Kabul Olur →Dua Adabı Soruları →
Zincirleme dua ve paylaşım mesajları doğru mu?
Sosyal medyada dolaşan bu duayı yedi kişiye gönder, yoksa başına kötülük gelir türü mesajlar dinî dayanaktan yoksundur. Bu tür zorlayıcı ifadeler korku üzerine kuruludur ve duanın ruhuna aykırıdır. Güzel bir duayı paylaşmak elbette hayırlıdır; ancak gönderme sayısına bağlı bir vaat veya tehdit uydurmak doğru değildir. Bilgi kaynağının güvenilirliğine dikkat etmek gerekir.
Teknoloji ve Medya Soruları →Hurafe →Duanın Adabı ve Kabul Vakitleri →
Aşure gününe ait muska veya özel dua kâğıdı taşımak caiz mi?
Kur'an ayetlerini saygıyla taşımak âlimler arasında tartışılmıştır; ancak muskaya koruyucu güç atfetmek, onu uğur eşyası gibi görmek açıkça yanlıştır. Koruyan ve şifa veren Allah'tır. Korunmak isteyen kişi için en güvenli yol, sabah akşam Âyetü'l-Kürsî ve Muavvizeteyn okumaktır. Para karşılığı muska satan kişilerden uzak durmak gerekir.
Aşure günü gördüğüm rüya özel bir anlam taşır mı?
Rüyaların mübarek günlerde görülmesi onlara kesin bir hüküm değeri kazandırmaz. Rüya, hayatımıza yön verecek bir delil değildir. Güzel bir rüya müjde kabul edilip şükredilir, kötü bir rüya anlatılmaz ve Allah'a sığınılır. Rüyaya göre karar vermek yerine istişare etmek ve gerekirse istihare namazı kılmak tavsiye edilir.
Bir bilgi hurafe mi sahih mi, nasıl ayırt ederim?
Üç basit ölçü işe yarar. Birincisi kaynak: bilgi Kur'an, sahih hadis veya güvenilir bir ilmihale dayanıyor mu? İkincisi dil: kesin vaatler, korkutucu tehditler ve abartılı sayılar içeriyor mu? Üçüncüsü tutarlılık: dinin genel ölçüleriyle çelişiyor mu? Şüpheye düştüğünüzde müftülüğe veya Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışabilirsiniz.
Hicri Yılbaşı ve Muharrem Takvimi
Hicri yılbaşı nedir?
Hicri yılbaşı, Muharrem ayının birinci günüdür. Hicri takvimin başlangıç noktası, Peygamber Efendimiz'in Mekke'den Medine'ye hicret ettiği yıldır. Bu takvim Hz. Ömer döneminde resmen kullanılmaya başlanmıştır. Hicri yılbaşı dinî bir bayram değildir; takvimde yeni bir yılın girişidir. Bu güne özel farz bir ibadet yoktur.
Hicri yılbaşı kutlanır mı?
Hicri yılbaşını kutlamanın dinî bir emri yoktur. Bununla birlikte yeni yıla dua ile girmek, geçen yılın muhasebesini yapmak ve yeni hedefler belirlemek güzel bir alışkanlıktır. Bu güne özel uydurulmuş ibadet şekillerinden kaçınmak gerekir. Tebrik mesajı göndermek, akrabaları aramak ise sosyal bir güzelliktir ve sakıncası yoktur.
Mesaj Oluşturucu →Muhasebe →Mübarek Gün ve Geceler Soruları →
Hicri takvim neden ay esaslıdır?
Hicri takvim, ayın dünya çevresindeki hareketine dayanır. Bir hicri ay, yeni hilalin görünmesiyle başlar ve yirmi dokuz veya otuz gün sürer. On iki ay toplandığında hicri yıl, güneş yılından yaklaşık on bir gün kısa olur. Bu yüzden Muharrem, Ramazan ve bayramlar her yıl miladi takvimde geriye kayar. Çeviricimizle iki takvim arasında geçiş yapabilirsiniz.
Hicri ayların sırası nasıldır?
Sıra şöyledir: Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülâhir, Cemâziyelevvel, Cemâziyelâhir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, Zilhicce. Üç aylar dediğimiz dönem Recep ile başlar ve Ramazan ile sona erer. Hac ibadeti Zilhicce ayında yapılır. Muharrem ise bu sıranın ilk ayıdır. Tüm aylar ve içlerindeki önemli günler rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.
Hicrî Takvim ve Aylar →Üç Aylar Soruları →Dinî Günler Takvimi →
Yeni hicri yıla girerken hangi duayı okumalıyım?
Belirlenmiş zorunlu bir metin yoktur. Halk arasında okunan yıl başı duaları güvenilir kaynaklara dayanmaz; ancak kendi dilinizle dua etmenizin önünde hiçbir engel yoktur. Af ve afiyet duası, hayırlı kısmet duası veya Rabbenâ duaları bu niyetle okunabilir. Yeni yıl duasında geçmişin affı, sağlık, helal rızık ve hayırlı bir son istemek güzeldir.
Af ve Afiyet Duası →Rabbenâ Âtinâ Duası →Hüsn-i Hatime Duası →
Muharrem ayında hangi günler oruç için öne çıkar?
En öne çıkan günler dokuz, on ve on birdir. Bunların dışında her pazartesi ve perşembe nafile oruç için tavsiye edilen günlerdir. Ayın on üç, on dört ve on beşinci günleri de bazı âlimlerce faziletli sayılmıştır. Oruç tutarken sağlık durumunuzu ve iş şartlarınızı gözetmek önemlidir. Takibi kolaylaştırmak için ibadet takibi aracımızı kullanabilirsiniz.
İbadet Takibi →Nafile İbadetler Soruları →Dinî Günler Takvimi →
Safer ayı uğursuz mudur?
Hayır. Muharrem'den sonra gelen Safer ayının uğursuz olduğu inanışı cahiliye döneminden kalmış bir anlayıştır ve İslam bunu açıkça reddetmiştir. Hiçbir ay, gün veya sayı kendiliğinden kötülük taşımaz. Bu aylarda yolculuğa çıkmaktan, nikâh kıymaktan veya iş kurmaktan çekinmek gerekmez. Tedbir almak ile uğursuzluğa inanmak birbirinden farklı şeylerdir.
Hicri yılın başında neyi gözden geçirmeliyim?
Yıl başı, kısa bir muhasebe için iyi bir fırsattır. Kaza namazı ve kaza orucu borcunuz var mı, zekât yılınız doldu mu, kimseye borcunuz veya kul hakkı var mı, dargın olduğunuz bir yakınınız kaldı mı gibi sorular sorulabilir. Bu listeyi yazıp bir yıl boyunca adım adım kapatmak gerçek bir kazançtır. Hesaplama araçlarımız bu konuda yardımcı olabilir.
Kaza Namazı Hesaplama →Zekât Hesaplama →Kul Hakkı ve Helalleşme →
Özel Durumlar ve Sağlık
Hasta biri aşure orucu tutabilir mi?
Nafile oruç, sağlığa zarar verecekse tutulmamalıdır. Şeker hastalığı, böbrek rahatsızlığı, düzenli ilaç kullanımı gibi durumlarda doktorunuzun görüşü esastır. Farz olan Ramazan orucunda bile hastaya ruhsat verilmişken nafile oruç için kendini zorlamak doğru değildir. Tutamayan kişi sadaka vererek veya Kur'an okuyarak günü değerlendirebilir.
Hamile veya emziren kadın aşure orucu tutabilir mi?
Kendisine veya bebeğine zarar gelmeyeceğini düşünüyorsa tutabilir. Zorlanıyorsa veya doktoru uygun görmüyorsa tutmaması gerekir; nafile oruçta zorlanmanın hiçbir gereği yoktur. Bu dönemde yapılacak en güzel şey, bol dua etmek ve sadaka vermektir. Kendi sağlığınızı korumak da bir ibadet sorumluluğudur.
Âdetli kadın aşure gününde ne yapabilir?
Hayız hâlindeki kadın oruç tutmaz ve namaz kılmaz; bu günlerin nafile ibadetleri için bir telafi borcu da doğmaz. Bu durumda zikir yapmak, dua etmek, salavat getirmek, dinî kitap okumak ve sadaka vermek mümkündür. Kur'an okumak konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır; ekran veya meal üzerinden okumaya cevaz veren görüşler bulunmaktadır. Kesin hüküm için müftülüğe danışabilirsiniz.
Hayız ve Nifas Hükümleri →Kadın ve İbadet Soruları →Zikirmatik →
Yaşlıyım, oruç tutamıyorum; aşure gününü nasıl değerlendirebilirim?
Oruç tutamayan yaşlı bir kişi için kapı kapanmaz. O gün sabah erken kalkıp iki rekât nafile namaz kılabilir, sevdiği bir sûreyi okuyabilir, tesbihat yapabilir ve gücü kadar sadaka verebilir. Bir yakınını arayıp hâlini sormak, bir çocuğu sevindirmek de aynı sofradan sayılır. Niyet samimi olduğunda yapılan küçük ameller de kabule yakındır.
Tesbihat →Hiçbir İyiliği Küçümseme →Nafile İbadetler Soruları →
Çocuklara aşure orucu tutturulur mu?
Oruç, ergenlik çağına girmemiş çocuğa farz değildir. Ancak isteyen çocuğun yarım gün tutmasına izin vermek, onu ibadete alıştırmak açısından güzeldir. Zorlamak, tehdit etmek veya sağlığını riske atmak doğru değildir. Çocuğun oruç tutmak istemesi teşvik edilmeli, tutamadığında ise suçluluk duyması engellenmelidir. Aşure dağıtımına katılmak da çocuk için güzel bir alışkanlıktır.
Yolculukta aşure orucu tutulur mu?
Yolculukta nafile oruç tutmak caizdir, fakat zorunlu değildir. Yolculuk sizi yorup zorluyorsa tutmamanız daha uygundur. Seferî hâlde namazın kısaltılması gibi oruçta da kolaylık gözetilmiştir. Yolculuğa çıkmadan önce dua etmek, yol boyunca zikir ve istiğfarla meşgul olmak bu günü değerlendirmenin bir yoludur.
Yolculukta Namaz (Seferîlik) →Seyahat ve Gurbet Soruları →Yolculuk Duası →
Gurbette yaşıyorum, aşureyi nasıl değerlendirebilirim?
Gurbette aşure günü bazen yalnızlık hissettirir. Oruç tutmak, memleketteki yakınlarınızı aramak ve bulunduğunuz yerde bir komşuya küçük bir ikram götürmek bu hissi hafifletir. Yerel caminin programını takip etmek, aynı dertte olan birini sofranıza davet etmek güzel olur. İnternet üzerinden ailenizle aynı duayı okumak da güzel bir bağ kurar.
Seyahat ve Gurbet Soruları →Kardeşini Allah İçin Ziyaret Eden →Mesaj Oluşturucu →
Aşure günü dargın olduğum kişiyle nasıl helalleşirim?
Helalleşmenin en kolay yolu, bahane üretmeyi bırakıp ilk adımı atmaktır. Kısa bir telefon, bir mesaj veya kapıya götürülen bir tabak aşure buzları çözebilir. Haklı olduğunuzu ispat etmeye çalışmadan, sadece arayı düzeltmeye niyet etmek yeterlidir. Üç günden fazla dargın kalmanın hoş karşılanmadığı bildirilmiştir. Hak geçtiyse maddi olarak da telafi etmek gerekir.
Kul Hakkı ve Helalleşme →Üç Günden Fazla Küsmek →Komşuluk ve Akrabalık Soruları →
Aşure gününü unuttum, sonradan telafi edebilir miyim?
Nafile ibadetin kaza edilmesi gerekmez; aşure gününü kaçırmanın bir borcu yoktur. Ancak Muharrem ayının kalan günlerinde nafile oruç tutarak benzer bir niyeti yerine getirebilirsiniz. Önümüzdeki yıl hatırlamak için dinî günler takvimimize veya ibadet takibi aracımıza not alabilirsiniz. Unutmanın suçluluk hissine dönüşmesine gerek yoktur.
Dinî Günler Takvimi →İbadet Takibi →Yeni Başlayanlar İçin Sorular →
Bu sayfada cevabını bulamadığım bir sorum var, nereye danışabilirim?
Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir. Kendi durumunuza özel kesin bir hüküm için bağlı bulunduğunuz il veya ilçe müftülüğüne ya da Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışmanızı tavsiye ederiz. Sitemizdeki diğer konu başlıklarına ve rehber yazılarına da bakabilirsiniz. Kısa sorular için asistan sayfamızı kullanabilirsiniz.