Hadis ve Sünnet ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Hadis ve sunnet hakkinda en cok sorulan 80 soru: hadis nedir, sahih hadis nasil anlasilir, uydurma hadisler, gunluk hayatta sunnetler ve kaynak kitaplar.
Hadis, Peygamber Efendimizin sozleri, davranislari ve onayladigi seylerdir. Sunnet ise onun hayat tarzi, yani Kuranin pratige dokulmus halidir. Bu sayfada hadis ve sunnet konusunda en sik sorulan sorulari topladik. Hadis nedir, sahih ile zayif hadis nasil ayirt edilir, Kutub-i Sitte hangi kitaplardir, internette dolasan sozlerin hadis olup olmadigi nasil anlasilir gibi baslilklari sade bir dille anlattik.
Cevaplar Diyanet Ilmihali cizgisinde, Hanefi mezhebi esas alinarak hazirlandi; gerektiginde diger mezheplerin gorusu de belirtildi. Hadis metinleri anlam olarak verildi, numara veya kaynak uydurulmadi. Hadis ve sunnet ogrenmeye yeni baslayanlar, ailesine dogru bilgi aktarmak isteyenler ve duydugu bir sozun sahih olup olmadigini merak edenler icin faydali olacaktir. Tartismali meselelerde kesin hukum icin il veya ilce muftulugune ya da Alo 190 Dini Sorular Hattina danismanizi tavsiye ederiz.
80 soru ve cevap · 9 başlık
Hadis ve Sunnet Nedir?
Hadis nedir, kisaca ne anlama gelir?
Hadis, Peygamber Efendimizin sozlerine, yaptigi islere ve susarak onayladigi davranislara verilen isimdir. Sozluk anlami haber, yeni soz demektir. Bir hadisin iki parcasi vardir: senet yani sozu nakleden ravilerin zinciri, metin yani sozun kendisi. Alimler bir sozun Peygamberimize ait olup olmadigini bu iki parcayi inceleyerek belirler. Hadisler, Kuranin kisa anlattigi konulari aciklar; namazin kac rekat kilinacagi, orucun nasil tutulacagi gibi ayrintilari hadislerden ogreniriz.
Sunnet ne demektir, hadisten farki var mi?
Sunnet, Peygamber Efendimizin takip ettigi yol ve yasayis bicimidir. Hadis daha cok rivayet edilen soz veya haber icin kullanilir; sunnet ise o haberin icerdigi uygulama ve yasam tarzi demektir. Yani her sunnet bize hadisler yoluyla ulasir, fakat sunnet kavrami daha genistir. Fikihta ayrica sunnet kelimesi bir hukmu anlatir: farz olmayan ama Peygamberimizin surekli yaptigi, yapilmasi guzel olan ibadetler sunnet diye adlandirilir.
Sunnet ile farz arasindaki fark nedir?
Farz, Allahin kesin ve baglayici emridir; terk edilirse kisi sorumlu olur. Ornegin bes vakit namaz farzdir. Sunnet ise Peygamberimizin yaptigi, yapilmasi sevap olan ama terk edilmesi gunah sayilmayan davranistir. Sunnetin iki derecesi vardir: sunnet-i muekkede yani Peygamberimizin surekli yaptigi sunnetler, sunnet-i gayr-i muekkede yani ara ara yaptiklari. Muekked sunnetleri alisganlik haline getirip terk etmek hos gorulmez.
Hadis ile Kuran arasindaki iliski nasildir?
Kuran Allahin sozudur; hadis ise Peygamberimizin sozudur. Hadis Kurana aykiri olamaz, onu aciklar ve tamamlar. Kuran namaz kilin der, namazin vakitlerini, rekatlarini ve seklini hadislerden ogreniriz. Kuran zekat verin der, zekatin orani ve nisabi hadislerle belirlenmistir. Bu yuzden Kurani hadislerden ayri anlamaya calismak dogru degildir. Efendimiz bir ayeti dahi ogretip aktarmayi tesvik etmistir.
Bir Ayet de Olsa Teblig Edin →Kuran Okuma SSS →Kuran-i Kerim →
Hadis ogrenmeye nereden baslamaliyim?
En kolay yol, kisa ve anlasilir hadislerle baslamaktir. Ahlak, temizlik, komsuluk, anne babaya iyilik gibi gunluk hayata dokunan hadisler hem akilda kalir hem hemen uygulanir. Gunde bir hadis okuyup o gun onu yasamaya calismak cok etkili bir yontemdir. Ardindan Riyazus Salihin gibi konu konu duzenlenmis derlemelere gecebilirsiniz. Efendimiz, Allahin hayrini diledigi kisiyi dinde anlayis sahibi kildigini bildirmistir.
Dinde Fakih Kilinmak →Yeni Baslayanlar SSS →Hadis Koleksiyonu →
Hadis ogrenmenin sevabi var midir?
Evet. Peygamberimiz, ilim ogrenmeyi ve ogretmeyi en hayirli islerden saymistir. Ozellikle Kurani ve sunneti ogrenip baskalarina aktaranlar ovulmustur. Hadis ogrenmek sadece bilgi biriktirmek degildir; ogrendigini yasamak ve aktarmak esastir. Bir hayra vesile olan kisi, o hayri yapan gibi sevap alir. Bu yuzden ogrendiginiz bir hadisi aile icinde paylasmak da sadaka hukmundedir.
Ravi ne demektir?
Ravi, bir hadisi duyup baskasina nakleden kisidir. Hadis ilminde ravinin kimligi cok onemlidir; cunku bir sozun guvenilirligi onu tasiyan kisilerin durumuna baglidir. Alimler ravileri dogrulugu, hafizasi, dindarligi ve hadisi kimden aldigi yonunden tek tek incelemistir. Bu inceleme dalina cerh ve tadil denir. Ebu Hureyre, Abdullah bin Mesud, Hz. Aise gibi sahabiler en cok hadis nakleden ravilerdendir.
Senet nedir, neden onemlidir?
Senet, bir hadisin Peygamberimize kadar uzanan nakil zinciridir. Her hadiste sozu kimin kimden duydugu sirayla belirtilir. Senet, Islam kulturunun gelistirdigi bir guvenlik sistemidir; bu sayede kimin ne soyledigi takip edilebilir. Senedinde kopukluk olan ya da guvenilmez ravi bulunan hadisler zayif sayilir. Senet incelemesi olmasa hadis ile uydurma soz ayirt edilemezdi.
Sunnet-i seniyye ifadesi ne anlama gelir?
Sunnet-i seniyye, yuce sunnet demektir ve Peygamber Efendimizin butun yasayisini saygiyla anan bir ifadedir. Namazdan selamlasmaya, yemek adabindan ticarete kadar hayatin her alanindaki ornekligi kapsar. Bu tabir, sunnetin sadece ibadetlerden olusmadigini; ahlak, temizlik, aile ve sosyal hayati da iceren butunlukclu bir yol oldugunu hatirlatir.
Hadis Kaynaklari ve Kitaplari
Kutub-i Sitte hangi kitaplardan olusur?
Kutub-i Sitte, alti kitap demektir ve Sunni hadis geleneginde en cok basvurulan alti eseri anlatir: Buhari ile Muslimin Sahihleri, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai ve Ibn Macenin Sunenleri. Bu kitaplar hadisleri konu konu duzenler. Icinde yalnizca sahih hadisler bulunmaz; ozellikle Sunenlerde zayif rivayetler de yer alir ve alimler bunlari ayrica degerlendirir.
Buhari ve Muslim neden en guvenilir sayilir?
Imam Buhari ve Imam Muslim, kitaplarina yalnizca kendi belirledikleri siki sartlari tasiyan hadisleri almayi sart kosmuslardir. Ravilerin guvenilirligi, senedin kesintisiz olmasi ve metnin saglamligi konusunda cok titiz davranmislardir. Bu yuzden iki kitaba Sahihayn denir ve bir hadisin her ikisinde de bulunmasi guclu bir saglamlik gostergesi kabul edilir. Yine de her iki eserin rivayetleri uzerine de ilmi tartismalar yapilmistir.
Riyazus Salihin nasil bir kitaptir?
Riyazus Salihin, Imam Nevevinin ahlak ve ibadet konularini bir araya getirdigi hadis derlemesidir. Ismi iyilerin bahceleri anlamina gelir. Hadisler ihlas, sabir, dogruluk, komsuluk, anne babaya iyilik gibi basliklar altinda toplandigi icin okumasi kolaydir. Yeni baslayanlar icin en cok tavsiye edilen kaynaklardan biridir, cunku her konuda kisa ve uygulanabilir hadisler sunar.
Kirk hadis kitaplari nedir?
Kirk hadis kitaplari, secilmis kirk hadisi kisa aciklamalariyla sunan derlemelerdir. En bilineni Imam Nevevinin Kirk Hadisidir. Hedef, dinin temel ilkelerini az sayida hadiste ozetlemektir. Kirk hadisi ezberlemek, hadis ogrenmeye guzel bir baslangictir; cunku bu hadisler niyet, ihlas, helal haram ve ahlak gibi en temel konulari kapsar.
Hadisler ne zaman yazilmaya baslandi?
Peygamberimiz doneminde bazi sahabiler hadisleri yazmistir; bilinen orneklerden biri Abdullah bin Amrin sahifesidir. Ancak yazi genis capta degil, daha cok hafiza yoluyla aktarim hakimdi. Ilk donemde Kuranla karismasin diye yazim konusunda temkinli davranildi. Hicri birinci yuzyilin sonundan itibaren resmi derleme calismalari basladi ve ikinci ile ucuncu yuzyillarda buyuk hadis kitaplari olusturuldu.
En cok hadis nakleden sahabi kimdir?
Rivayet sayisi bakimindan en one cikan sahabi Ebu Hureyredir. Peygamberimizin yaninda cok vakit gecirmis, duyduklarini guclu bir hafizayla korumustur. Onun yaninda Abdullah bin Omer, Hz. Aise, Enes bin Malik ve Abdullah bin Abbas da cok hadis nakletmistir. Hz. Aise ozellikle aile hayati, temizlik ve kadinlarla ilgili konularda temel kaynaktir.
Hadis mealleri Turkce olarak nereden okunabilir?
Diyanet Isleri Baskanliginin yayinlari ve guvenilir yayinevlerinin hadis tercumeleri iyi bir baslangictir. Secerken su noktalara bakin: hadisin kaynagi belirtilmis mi, aciklama var mi, cevirmen ve denetleyen kurum guvenilir mi. Kaynak gostermeyen, yalnizca sozu alintilayan paylasimlara temkinli yaklasmak gerekir. Bu sitedeki hadis sayfalarinda da hadisler anlam olarak ve aciklamali verilmistir.
Siyer ile hadis arasindaki fark nedir?
Siyer, Peygamber Efendimizin hayat hikayesini, dogumundan vefatina kadar olaylari sirayla anlatan ilim dalidir. Hadis ise onun soz ve davranislarinin rivayet edilmesidir. Siyer daha cok tarih anlatimi, hadis ise hukum ve ahlak kaynagidir. Ikisi birbirini tamamlar: siyer bir hadisin hangi ortamda soylendigini anlamamiza yardim eder.
Hadis ilminde cerh ve tadil ne demek?
Cerh, bir ravinin guvenilirligini zedeleyen durumlari tespit etmek; tadil ise ravinin guvenilir oldugunu belirlemektir. Alimler ravileri hafiza gucu, dogru sozluluk, dindarlik ve hocalariyla gorusup gorusmedigi yonunden incelemis, binlerce kisi hakkinda ayrintili degerlendirmeler yazmistir. Bu titiz calisma sayesinde hangi rivayetin saglam hangisinin zayif oldugu belirlenebilmistir.
Hadis Cesitleri ve Sihhat Dereceleri
Sahih hadis ne demektir?
Sahih hadis, butun saglamlik sartlarini tasiyan hadistir. Bunun icin senedin kesintisiz olmasi, her ravinin guvenilir ve saglam hafizali olmasi, metinde gizli bir kusur bulunmamasi ve daha guclu rivayetlere aykiri olmamasi gerekir. Sahih hadis dinde delil olarak kullanilir. Bir hadisin sahih sayilmasi, alimlerin uzun incelemeleri sonucunda verilen ilmi bir hukumdur; kisisel begeniyle belirlenmez.
Hasen hadis nedir?
Hasen hadis, sahih hadisin sartlarini tasiyan ama ravilerinden birinin hafiza gucu biraz daha zayif olan hadistir. Yani saglamdir, fakat sahih kadar guclu degildir. Alimlerin cogu hasen hadisi de amel edilebilir kabul eder; ozellikle ahlak, fazilet ve nafile ibadet konularinda yaygin olarak kullanilir. Bir hadis farkli yollardan gelirse hasen derecesinden sahih derecesine yukselebilir.
Zayif hadis nedir, amel edilir mi?
Zayif hadis, sahih ve hasen sartlarini tasimayan hadistir. Senedinde kopukluk, ravilerinde hafiza veya guvenilirlik sorunu olabilir. Zayif hadisle itikad yani inanc meselelerinde ve kesin hukum belirlemede amel edilmez. Ahlak ve fazilet konularinda, Kurana ve sahih sunnete aykiri olmamak sartiyla tesvik amaciyla anlatilmasina alimlerin bir kismi izin vermistir. Bu konuda gorus farki vardir.
Mutevatir hadis nedir?
Mutevatir hadis, her tabakada yalan uzerinde birlesmeleri mumkun olmayacak kadar cok sayida ravinin naklettigi hadistir. Bu kadar genis bir nakil, sozun Peygamberimize ait oldugu konusunda kesinlik verir. Namazin rekat sayilari, ezanin sekli gibi uygulamalar nesillerce yasanarak aktarildigi icin bu gruba girer. Mutevatir hadisler inanc konusunda da delil sayilir.
Ahad hadis ne demektir?
Ahad hadis, mutevatir derecesine ulasmayan, yani sayisi daha az ravi tarafindan nakledilen hadistir. Elimizdeki hadislerin buyuk kismi bu gruptadir. Ahad hadis sahih ise amelde delil olarak kullanilir. Ancak inanc esaslarinin tek bir rivayetle belirlenmesi konusunda alimler arasinda gorus farki vardir. Bu ayrim, hadis ilminin ne kadar olcluu calistiginin guzel bir ornegidir.
Kudsi hadis nedir, Kurandan farki nedir?
Kudsi hadis, manasi Allaha ait oldugu bildirilen, sozleri Peygamberimiz tarafindan ifade edilen hadislerdir. Genellikle Allah soyle buyurdu seklinde baslar. Kurandan farki sudur: Kuranin hem manasi hem lafzi Allaha aittir, namazda okunur ve mucizedir. Kudsi hadis ise namazda okunmaz. Rahmetin gazabi gectigini bildiren hadis bu turun bilinen ornegidir.
Kavli, fiili ve takriri sunnet ne demek?
Kavli sunnet, Peygamberimizin sozleridir. Fiili sunnet, bizzat yaptigi davranislardir; namazi nasil kildigini gostermesi gibi. Takriri sunnet ise huzurunda yapilan bir isi gorup susmasi, yani onaylamasidir. Ucu birlikte sunnetin tamamini olusturur. Bu ayrim, sunnetin yalnizca soz degil, yasanmis bir ornek oldugunu anlamamizi saglar.
Bir hadisin sahih olup olmadigini kendim anlayabilir miyim?
Tam bir hukum vermek icin hadis ilmi egitimi gerekir; bu is alimlerin isidir. Ancak basit kontroller yapabilirsiniz: Sozun kaynagi belirtilmis mi? Kurana aciktan aykiri mi? Akla ve Peygamberimizin bilinen merhametli uslubuna uygun mu? Abartili sevap veya ceza vaadleri iceriyor mu? Suphede kalirsaniz Diyanetin yayinlarina bakin veya Alo 190 Dini Sorular Hattina sorun.
Hadisler neden farkli degerlendirilmis, alimler neden ayrilir?
Cunku bir ravinin guvenilirligi konusunda alimlerin elindeki bilgiler ve olculeri farkli olabilir. Bir alime gore guvenilir sayilan bir ravi, baska bir alime gore hafizasi zayif gorulebilir. Ayrica bir hadisin baska yollardan da gelmis olmasi degerlendirmeyi degistirir. Bu farkliliklar bir karisiklik degil, titiz bir ilmi tartismanin sonucudur. Pratikte temel konularda alimler buyuk olcude birlesmistir.
Uydurma ve Yanlis Bilinen Sozler
Uydurma hadis ne demektir?
Uydurma hadis, Peygamberimize ait olmadigi halde ona isnat edilen sozdur. Ilim dilinde mevzu denir. Bazilari iyi niyetle insanlari ibadete tesvik icin, bazilari bilerek ve kotu amacla uretilmistir. Niyet ne olursa olsun, Peygamberimize soylemedigi bir sozu isnat etmek buyuk bir vebaldir. Efendimiz, kendisi adina yalan uyduran kisiyi agir sekilde uyarmistir.
Sosyal medyada paylasilan hadislere guvenebilir miyim?
Cogu paylasimda kaynak belirtilmez ve sozler elden ele degistirilerek dolasir. Bu yuzden dogrudan guvenmeyin. Paylasmadan once su sorulari sorun: kaynak var mi, hangi kitaptan alinmis, guvenilir bir kurum yayinlamis mi? Emin olmadiginiz bir sozu paylasmamak en guvenli yoldur. Dinde yanlis bilgi yaymak, iyi niyetle yapilsa bile zarar verir.
Zincir mesajlardaki sevap vaadleri dogru mu?
Hayir, bu tur mesajlar genellikle uydurmadir. Bunu kirk kisiye gonderen sunu kazanir, gondermeyene su olur turu ifadeler hadis usulune tamamen aykiridir. Dinimizde bir ibadetin karsiligi paylasim sayisina baglanmaz. Bu mesajlar insanlari korkutarak harekete gecirir ki bu da Peygamberimizin kolaylastirici uslubuna aykiridir. Boyle mesajlari iletmeyin, nazikce uyarin.
Bir sozun hadis olmadigi nasil anlasilir?
Bazi isaretler suphelenmemizi gerektirir: Kurana acik aykirilik, kucuk bir amele asiri buyuk sevap vaadi, tarihsel olarak sonra ortaya cikmis kavramlardan bahsetmesi, dil ve uslubun Peygamberimizin sade anlatimina benzememesi. Yine de kesin karar alimlere aittir. Guvenilir hadis derlemelerinde o sozu bulamiyorsaniz, kullanmaktan kacinmak en dogrusudur.
Atasozu ile hadis karistirilir mi?
Evet, bu cok sik olur. Halk arasinda yaygin bazi guzel sozler zamanla hadis sanilmaya baslamistir. Bir sozun hikmetli olmasi onu hadis yapmaz. Guzel bir sozu atalarimiz soyle demis diye aktarmak sorun degildir; ama Peygamberimiz soyle buyurdu demek, emin olmadikca dogru degildir. Emin olmadiginizda soylendigine gore gibi ihtiyatli bir ifade kullanin.
Peygamberimiz adina yalan soylemenin vebali nedir?
Cok agirdir. Efendimiz, bilerek kendisi adina yalan uyduranlarin buyuk bir sorumluluk altina girdigini bildirmistir. Cunku bu, Allahin dinine insanin kendi sozunu karistirmasidir. Bu yuzden alimler hadis naklederken son derece dikkatli davranmis, emin olmadiklari rivayetleri aciklamayla vermistir. Biz de ayni dikkati gostermeli, duydugumuz her sozu aktarmamaliyiz.
Hurafe ile sunnet nasil ayirt edilir?
Sunnetin kaynagi vardir: guvenilir hadis kitaplarinda yer alir ve Kurana aykiri degildir. Hurafe ise kaynaksizdir, genellikle korku ve ugursuzluk uzerine kuruludur. Ornegin bir esyanin kendi basina ugursuzluk getirdigi inanci hurafedir; cunku dinimizde hayir ve serrin Allahin izniyle oldugu ogretilir. Hurafeyi sunnet sanmak, dindarlik adina dine zarar verir.
Aile buyuklerimden duydugum bilgiler yanlis cikarsa ne yapmaliyim?
Oncelikle onlari suclamayin; cogu zaman iyi niyetle, duyduklarini aktarmislardir. Dogrusunu ogrendikten sonra kirici olmayan bir uslupla, kaynak gostererek anlatin. Gerekirse birlikte Diyanet yayinlarina bakin ya da Alo 190 Dini Sorular Hattini arayin. Peygamberimiz her iste yumusakligi sevdigini bildirmistir; bilgi duzeltirken de ayni yumusakligi korumak gerekir.
Kaynak gostermeden hadis anlatmak dogru mu?
Hadis anlatirken kaynak belirtmek, hem dogrulugu kontrol edilebilir kilar hem de dinleyene guven verir. Kaynak bilmiyorsaniz bir hadiste bu anlama gelen bir ifade var diyerek temkinli konusmak daha uygundur. Numara veya kitap ismi uydurmak kesinlikle yapilmamalidir. Hadisi anlam olarak aktarmak caiz gorulmustur, ancak anlami bozmamak sarttir.
Gunluk Hayatta Sunnetler
Gunluk hayatta en kolay uygulanabilecek sunnetler nelerdir?
Hic zorlanmadan yapabileceginiz pek cok sunnet var: selam vermek, sag eli kullanmak, yemege besmeleyle baslayip hamdle bitirmek, ise sagdan baslamak, misvak veya dis temizligine onem vermek, gulumsemek, hasta ziyaret etmek, komsuya ikramda bulunmak. Bunlar kucuk gorunur ama her biri sevaptir. Gunde bir sunneti alisganlik haline getirmek, iyi bir baslangictir.
Selami Aranizda Yayin →Her Iste Sagdan Baslamak →Misvak Kullanmanin Fazileti →
Yemek yemenin sunnetleri nelerdir?
Yemege besmele ile baslamak, sag elle yemek, onunden yemek, lokmayi kucuk alip iyi cignemek, yemegi ayiplamamak, doymadan kalkmak ve sonunda Allaha hamd etmek sunnettir. Peygamberimiz midenin ucte birini yemege, ucte birini icecege, ucte birini nefese ayirmayi tavsiye etmistir. Suyu bir nefeste degil, ucte bolerek icmek de sunnetlerdendir.
Besmele Cek Sag Elinle Ye →Midenin Ucte Biri →Yemegi Ayiplamamak →
Uyku ve gece adabina dair sunnetler var mi?
Evet. Yatmadan once abdest almak, yatagi silkelemek, sag yana yatip sag eli yanaga koymak, Ayetel Kursi ile Ihlas, Felak ve Nas surelerini okumak, uyku duasini soylemek sunnettir. Sabah uyandiginda Allaha hamd etmek de oyle. Bu adaplar hem manevi huzur verir hem gunu bereketli baslatir.
Temizlikle ilgili sunnetler nelerdir?
Peygamberimiz temizlige buyuk onem vermistir. Agiz ve dis temizligi, tirnak kesmek, koltuk ve kasik temizligi, saci bakimli tutmak, guzel koku kullanmak, tuvalet sonrasi taharete dikkat etmek sunnettir. Bunlara fitrat sunnetleri denir. Abdest de hem farz hem ozel bir temizlik ibadetidir; guzel bir abdest gunahlarin dokulmesine vesile olur.
Fitratin Bes Geregi →Tuvalet Adabi ve Taharet →Abdest Gusul SSS →
Selam vermek sunnet mi, nasil verilmeli?
Selam vermek sunnet, verilen selama cevap vermek ise vaciptir. Peygamberimiz selami aramizda yaymayi, taniyana ve tanimayana selam vermeyi tavsiye etmistir. Adabi soyledir: binekte olan yurutene, yuruyen oturana, az olan kalabalik olana, kucuk buyuge selam verir. Selam sadece bir nezaket degil, karsi tarafa guven ve dua sunmaktir.
Misafirlikle ilgili sunnetler nelerdir?
Misafire ikramda bulunmak, onu guler yuzle karsilamak ve kapiya kadar gecirmek sunnettir. Misafir olan kisi de ev sahibini zora sokmamaya dikkat eder, uzun kalmaktan kacinir ve ev sahibine dua eder. Peygamberimiz, eve girmek icin izin istemenin uc defa oldugunu bildirmistir. Iki kisilik yemegin ucuncuye de yetecegini soyleyerek paylasmayi tesvik etmistir.
Misafire Ikram →Izin Istemek Uc Defadir →Iki Kisilik Yemek Uce Yeter →
Komsulukla ilgili hadisler ne soyler?
Komsuluk hakki dinimizde cok onemlidir. Peygamberimiz, komsusu kendi kotulugunden emin olmayan kisinin gercek anlamda imanli davranmadigini bildirmistir. Komsuya yemekten ikram etmek, sikintisinda yardima gitmek, gurultuyle rahatsiz etmemek sunnettir. Komsunun dini farkli olsa da bu haklar devam eder; iyilik ve adalet herkesi kapsar.
Komsusu Serrinden Emin Olmayan →Komsuluk Konusu →Iyi Komsu Duasi →
Giyimle ilgili sunnetler nelerdir?
Temiz, sade ve orgu yerlerini kapatan giysi tercih etmek sunnettir. Giyinirken sagdan baslamak, yeni elbise icin Allaha hamd etmek guzeldir. Peygamberimiz kibirle elbise surumeyi hos gormemistir; yani gosteris icin suslenmek sunnete aykiridir. Asil olcu, israfa kacmadan ve kibre dusmeden temiz ve duzgun gorunmektir.
Kibirle Elbise Surumek →Ayakkabiya Sagdan Baslamak →Kibir Konusu →
Yolculukta uygulanacak sunnetler var mi?
Yolculuga cikarken yolculuk duasini okumak, yakinlarindan helallik almak, erken saatte yola koyulmak ve yolda zikre devam etmek sunnettir. Donuste de hamd ve dua ile eve girmek guzeldir. Yolcu ugurlarken dua etmek de sunnetlerdendir. Yolculukta namazin dort rekatli farzlari iki rekat kilinir; buna seferilik denir.
Yolculukta Namaz Seferilik →Yolcu Ugurlarken Dua →Yolculuktan Donunce Dua →
Ibadetlerde Sunnetler
Namazda sunnet rekatlar neden kilinir?
Sunnet rekatlar, farz namazlari tamamlayan ve eksikleri telafi eden nafile ibadetlerdir. Peygamberimiz bes vakit namazin yaninda duzenli olarak sunnet rekatlar kilmistir. Bunlar kalbi ibadete hazirlar ve farza saygi kazandirir. Sabah namazinin iki rekat sunneti, sunnetler icinde en cok vurgulananlardan biridir. Terk edilmesi gunah degildir ama buyuk bir sevap kaybidir.
Sabah Namazinin Iki Rekat Sunneti →Namaz SSS →Nafile Namazlar →
Abdestin sunnetleri nelerdir?
Abdeste besmeleyle baslamak, elleri bilek dahil uc kere yikamak, misvak veya dis temizligi yapmak, agiz ve burna su vermek, basi mesh etmek, kulaklari ve enseyi mesh etmek, azalari uc kere yikamak ve sirayi korumak sunnettir. Abdestin farzlari ise yuz, kollar, ayaklarin yikanmasi ve basin dortte birinin meshidir. Guzel bir abdest, gunahlarin dokulmesine vesile olur.
Abdestle Gunahlarin Dokulmesi →Abdest Gusul SSS →Guzel Abdest ve Iki Rekat Namaz →
Cemaatle namaz kilmak sunnet mi?
Erkekler icin bes vakit namazi cemaatle kilmak Hanefi mezhebinde sunnet-i muekkede, bazi alimlere gore vacip derecesindedir. Peygamberimiz cemaatin sevabinin tek basina kilmaya gore kat kat fazla oldugunu bildirmistir. Kadinlar da camiye gidip cemaate katilabilir; engel yoktur. Hasta, yasli ve mazereti olanlar evinde kilabilir, sevaptan mahrum kalmazlar.
Cemaatle Namaz ve Imamlik →Yatsi ve Sabahi Cemaatle Kilmak →Namaz Vakitleri →
Oruc tutmakla ilgili sunnetler nelerdir?
Sahur yemegi yemek, iftari vaktinde gecikmeden acmak, iftarda hurma veya su ile baslamak, oruclu iken dilini ve gozunu korumak, iftar ettirmek sunnettir. Peygamberimiz sahurda bereket oldugunu bildirmistir. Ramazan disinda Sevval ayinda alti gun oruc, pazartesi ve persembe oruclari da sunnet oruclardandir.
Sahurda Bereket Vardir →Iftari Acele Etmek →Oruc Ramazan SSS →
Dua ve zikirle ilgili sunnetler nelerdir?
Duaya hamd ve salavatla baslamak, elleri acmak, samimi ve alcak sesle istemek, israr etmek ve sonunda amin demek sunnettir. Namaz sonrasi tesbihat yapmak, sabah aksam zikirlerini surdurmek de oyledir. Peygamberimiz, dile hafif ama mizanda agir iki kelime olarak subhanallahi ve bihamdihi ile subhanallahil azimi tavsiye etmistir.
Kuran okumanin sunnet olan adabi nedir?
Abdestli olmak, temiz bir yerde oturmak, euzu besmele ile baslamak, tane tane ve acele etmeden okumak, anlamini dusunmek ve secde ayetinde tilavet secdesi yapmak Kuran okuma adabindandir. Peygamberimiz Kurani guzel okuyanin da zorlanarak okuyanin da sevap aldigini bildirmistir. Yani iyi okuyamiyorum diye cekinmeye gerek yoktur.
Guzel Okuyan ve Zorlanarak Okuyan →Secde-i Tilavet →Kuran Okuma SSS →
Cuma gunune ait sunnetler nelerdir?
Cuma gunu gusul yapmak, temiz elbise giymek, guzel koku kullanmak, camiye erken gitmek, hutbeyi sessizce dinlemek ve Kehf suresini okumak sunnettir. Salavat getirmek de ozellikle cuma gunu tavsiye edilmistir. Cuma namazi erkeklere farzdir; kadinlar icin farz degildir ama kilabilirler ve sevabini alirlar.
Teheccud namazi sunnet mi?
Teheccud, gece uyandiktan sonra kilinan nafile namazdir ve Peygamberimizin devamli surdurdugu bir sunnettir. Iki rekattan baslayip sekiz rekata kadar kilinabilir. Peygamberimiz gecenin son ucte birinde Allahin rahmetinin ozellikle yakin oldugunu bildirmistir. Uyanamayanlar icin zorlama yoktur; gunduz nafileleriyle de bu niyet yerine getirilebilir.
Gecenin Son Ucte Birinde Dua →Nafile Namazlar →Ibadet Takibi →
Istihare ve hacet namazi sunnet mi?
Her ikisi de nafile ibadetlerdendir ve Peygamberimizin tavsiyesine dayanir. Istihare, bir karar verirken Allahtan hayirlisini dilemek icin kilinir; mutlaka ruya gormek sart degildir, asil olan kalbe gelen huzurdur. Hacet namazi ise bir ihtiyac icin kilinan iki veya dort rekatli namazdir. Ikisi de farz degildir, sevap niyetiyle kilinir.
Ahlak ve Guzel Davranis Hadisleri
Peygamberimizin ahlak hakkindaki en bilinen sozu nedir?
En cok bilinenlerden biri, muminlerin en hayirlisinin ahlaki en guzel olan kisi oldugunu bildiren hadistir. Efendimiz, guzel ahlakin dinin en onemli meyvesi oldugunu surekli vurgulamistir. Bir baska hadiste ise guzel ahlakin olculmesinde insanlarla gecinmeyi, affetmeyi ve kirici olmamayi one cikarmistir. Yani ibadet ile ahlak birbirinden ayrilmaz.
Ofkeyle ilgili hadisler ne ogretir?
Bir sahabi nasihat istediginde Peygamberimiz ona tekrar tekrar kizma buyurmustur. Baska bir hadiste gercek guclu kisinin guresle yenen degil, ofkesine hakim olan kisi oldugu bildirilmistir. Ofke anında yapilmasi tavsiye edilenler sunlardir: susmak, ayaktaysaniz oturmak, abdest almak ve Allaha siginmak. Ofke gectikten sonra karar vermek cok daha saglikildir.
Giybet hakkinda hadisler ne der?
Peygamberimiz giybeti, bir kisinin arkasindan hoslanmayacagi seyi soylemek olarak tanimlamistir. Soylenen dogru olsa bile giybettir; yalan ise iftira olur. Giybet dinde buyuk gunahlardan sayilir cunku kisinin onurunu zedeler. Cozum, konusmayi degistirmek, giybet edilen kisiyi savunmak ve gerekirse ortamdan ayrilmaktir. Yapilmissa helallik dilemek gerekir.
Dogruluk ve yalan hakkinda hadisler nelerdir?
Efendimiz, dogrulugun iyilige, iyiligin de cennete goturdugunu; yalanin ise kotuluge ve atese goturdugunu bildirmistir. Yalan, munafiklik alametleri arasinda da sayilmistir. Alisveriste dogru olmak ayrica bereket vesilesidir. Saka yaparken bile yalan soylememek tavsiye edilmistir. Dogru soylemek bazen zor olur ama huzur verir.
Dogruluk Cennete Goturur →Munafigin Uc Alameti →Alisveriste Dogruluk →
Merhamet ve sefkat hadisleri nelerdir?
Peygamberimiz, insanlara merhamet etmeyene Allahin merhamet etmeyecegini bildirmistir. Merhamet yalnizca insanlari degil hayvanlari ve butun canlilari kapsar. Susuz bir kopege su veren kisinin bagislandigini, bir kediyi ac birakan kisinin ise cezalandirildigini anlatan hadisler bunun en carpici ornekleridir. Merhamet, imanin gorunur yuzudur.
Merhamet Etmeyene Merhamet Olunmaz →Susuz Kopege Su Veren →Merhamet Konusu →
Kibir ve tevazu hakkinda hadisler ne soyler?
Efendimiz, kalbinde zerre kadar kibir bulunan kisinin durumunu agir sekilde uyarmistir. Kibir, kendini baskalarindan ustun gormek ve hakki kabul etmemektir. Tevazu ise insanlarla esit durup iyiligi gizlemektir. Allah icin alcakgonullu olan kisiyi Allahin yukselttigi bildirilmistir. Tevazu zayiflik degil, en guclu ahlak ozelliklerinden biridir.
Ihlas ve riya hakkinda hangi hadisler vardir?
Butun amellerin niyete gore degerlendirildigini bildiren hadis bu konunun temelidir. Allah, dis gorunuse degil kalplere ve amellere bakar. Gosteris icin yapilan ibadet riya sayilir ve sevabi zedeler. Peygamberimiz, insanlara duyursun diye amel edenin durumunu uyarmistir. Cozum, ibadeti mumkun oldugunca gizlemek ve niyeti sik sik gozden gecirmektir.
Allah Kalplere Bakar →Duyursun Diye Amel Eden →Ihlas Konusu →
Sabir ile ilgili hadisler ne ogretir?
Peygamberimiz, sabretmeye calisan kisiye Allahin sabir verdigini bildirmistir. Gercek sabir ilk sarsinti aninda gosterilen sabirdir. Musibetlerin gunahlara kefaret oldugu, hastalik ve sikintinin sevap kazandirdigi da hadislerde gecer. Sabir pasiflik degildir; care aramakla birlikte Allaha guvenmeyi surdurmektir.
Sabretmeye Calisana Allah Sabir Verir →Sabir Ilk Sarsinti Anindadir →Sabir Konusu →
Sukur ve kanaat hadisleri nelerdir?
Efendimiz, saglik ve bos vaktin cogu insanin kiymetini bilemedigi iki buyuk nimet oldugunu bildirmistir. Zenginligin mal cokluguyla degil gonul zenginligiyle olcledigi de hadislerde gecer. Kendinden asagidakilere bakmak, sahip olduklarinin degerini hatirlatir. Sukur dille soylenen bir soz degil, nimeti yerinde kullanmaktir.
Saglik ve Bos Vakit →Zenginlik Gonul Zenginligidir →Sukur Konusu →
Aile, Toplum ve Calisma Hayatinda Sunnet
Anne babaya iyilik hakkinda hadisler ne der?
Anne babaya iyilik, vaktinde kilinan namazdan sonra sayilan en sevimli amellerdendir. Iyiligi en cok hak edenin anne oldugu, bu sorunun uc kez tekrarlanmasiyla vurgulanmistir. Peygamberimiz, yasli anne babasina yetisip de onlara hizmet ederek cennete giremeyen kisiyi agir sekilde uyarmistir. Onlara sert bir soz dahi soylememek esastir.
Iyiligi En Cok Hak Eden Anne →Vaktinde Namaz ve Anne Babaya Iyilik →Anne Baba Konusu →
Es secimi hakkinda hadisler ne tavsiye eder?
Peygamberimiz es secerken dindarliga oncelik verilmesini tavsiye etmistir. Dunyanin en hayirli nimetinin saliha bir es oldugunu bildirmistir. Bu, diger olcclerin hic dikkate alinmayacagi anlamina gelmez; uyum, saglik ve karakter de onemlidir. Ancak kalici huzurun kaynagi ahlak ve dindarliktir. Aileye ve cevreye danismak da sunnetlere uygundur.
Dindar Olani Sec →En Hayirli Nimet Saliha Es →Aile Nikah SSS →
Esler arasindaki iliskide sunnet nedir?
Peygamberimiz kadinlara iyilik yapilmasini ozellikle tavsiye etmis, kendisi de ev islerinde yardim etmistir. Esine sevgiyle davranmak, kirici soz soylememek ve kucuk ikramlari ihmal etmemek sunnettir. Esinin agzina koydugu bir lokmanin dahi sevap oldugu bildirilmistir. Tartisma ciktiginda yumusak dil kullanmak ve bagislamak Efendimizin yoludur.
Kadinlara Iyilik Tavsiyesi →Esinin Agzina Koydugun Lokma →Evlilik Konusu →
Cocuk terbiyesinde sunnet olan davranislar nelerdir?
Cocuga guzel isim vermek, dogumun ardindan akika kurbani kesmek, sevgiyi gostermek, oyun oynamak, namazi ve Kurani ornek olarak ogretmek sunnettir. Peygamberimiz, herkesin bir sorumluluk alani oldugunu ve ondan hesaba cekilecegini bildirmistir. Siddet ve asagilama yoluyla terbiye sunnete aykiridir; kolaylastirmak esastir.
Akraba ziyareti hakkinda hadisler ne soyler?
Akraba iliskisini surdurmek, yani sila-i rahim, hem rizki genislettigi hem omru bereketlendirdigi bildirilen bir ibadettir. Gercek sila, kendisiyle iliskiyi kesen akrabayla baglantiyi surduren kisinin yaptigidir. Yani karsilik beklemeden adim atmak esastir. Telefonla hal hatir sormak dahi bu sunnetin icine girer.
Sila-i Rahim Rizki Genisletir →Akrabayi Kesildiginde Baglayan →Rizik Konusu →
Calisma ve kazanc hakkinda hadisler nelerdir?
Peygamberimiz, en temiz kazancin kisinin elinin emegiyle elde ettigi kazanc oldugunu bildirmistir. Dilenmeyi aliskanlik haline getirmek hos gorulmemistir. Ticarette dogru olmak bereket getirir; aldatmak ise dinimizde kesin yasaktir. Olcuyu tam tutmak, kusuru soylemek ve sozunde durmak hem sunnet hem borctur.
Elinin Emegiyle Kazanmak →Aldatan Bizden Degildir →Ticaret Kazanc SSS →
Hasta ziyareti sunnet mi, nasil yapilir?
Hasta ziyareti sunnettir ve Peygamberimiz bunu muslumanin musluman uzerindeki haklari arasinda saymistir. Ziyaret kisa tutulur, hastayi yormamaya dikkat edilir, moral verici sozler soylenir ve sifa duasi okunur. Peygamberimiz hastaya gecmis olsun, insallah temizlenirsin anlamina gelen dualar okumustur. Tibbi tedaviyi birakmak dogru degildir.
Hasta Ziyareti Cennet Bahcesi →Hastaya Okunan Dua →Saglik Tip SSS →
Cenaze ve taziye konusunda sunnetler nelerdir?
Cenaze namazina katilmak, tabutu tasimak, defne kadar beklemek ve ardindan dua etmek sunnettir. Taziyede bulunmak, aileye yemek gondermek ve olunun iyi yanlarini anmak Efendimizin uygulamasidir. Asiri yas tutmak, dovunmek ve agit yakmak hos gorulmemistir. Olen kisi icin en faydalisi dua, sadaka ve hayirli ameldir.
Cafer Ailesine Yemek →Taziye ve Yas Adabi →Olum Cenaze SSS →
Hayvan haklari konusunda hadisler ne der?
Dinimiz hayvana merhameti ibadet sayar. Bir hayvani ac veya susuz birakmak, gereksiz yere yormak ve eziyet etmek yasaktir. Kesim yapilirken bicagin keskin olmasi ve hayvanin urkutulmemesi emredilmistir. Agac dikmek ve bir canliya su vermek de sadaka hukmundedir. Kiyamet kopsa bile fidan dikmeyi tesvik eden hadis bu anlayisin ozetidir.
Islamda Hayvan Haklari →Kiyamet Kopsa Fidan Dik →Agac Diken Sadaka →
Sik Sorulan Guncel Sorular
Sadece Kuran yeter, hadislere gerek yok diyenlere ne denir?
Kuranin kendisi, Peygamberimize uymayi ve ona itaat etmeyi emreder. Namazin vakitleri, rekatlari, zekatin orani gibi uygulamalar Kuranda ayrintili anlatilmaz; bunlari sunnetten ogreniriz. Dolayisiyla sunneti devre disi birakmak, Kuranin emirlerini uygulanamaz hale getirir. Bu konu alimler arasinda uzun uzun tartisilmis ve sunnetin baglayiciligi genel kabul gormustur.
Iman Akaid SSS →Kuran Okuma SSS →Bir Ayet de Olsa Teblig Edin →
Her hadis her donemde ayni sekilde mi uygulanir?
Hadislerin bir kismi her zaman ve her yerde gecerli ilkeler bildirir: dogruluk, merhamet, adalet gibi. Bir kismi ise o gunun sartlarina baglidir; ornegin ulasim veya tedavi usulleriyle ilgili tavsiyeler. Alimler bu ayrimi yapar ve hadisin amacini one cikarir. Bu konuda farkli yorumlar olabilir; kesin hukum icin muftulugune danismak en guvenlisidir.
Tibbi konularda hadislere dayanarak tedavi yapilir mi?
Hadislerde gecen bal, zeytinyagi veya corekotu gibi tavsiyeler faydali gidalardir ancak doktor tedavisinin yerini almaz. Peygamberimiz hastaligin tedavisini aramayi emretmistir. Yani dinimiz tibbi tedaviyi tesvik eder. Internetteki hadisle tedavi iddialarina temkinli yaklasin ve ilaclarinizi doktorunuza sormadan birakmayin.
Saglik Tip SSS →Hastalik Atesine Sovmeyin →Hastalik Konusu →
Hadisleri Turkce okumak yeterli mi?
Evet, anlamini ogrenip hayata gecirmek icin Turkce ceviri yeterlidir. Arapca bilmek bir ustunluk olsa da sart degildir. Onemli olan hadisin anlamini dogru kavramaktir; bu yuzden aciklamali ceviriler tercih edilmelidir. Kelime kelime cevirilerde anlam kayabilir. Guvenilir bir kurumun hazirladigi tercumeyi secmek en saglikli yoldur.
Bir hadis bana agir geliyorsa ne yapmaliyim?
Once anlamini dogru anladiginizdan emin olun; ceviri veya baglam eksikligi hadisi agir gosterebilir. Guvenilir bir aciklamaya bakin ya da bir hoca efendiye sorun. Dinimizde Allahin rahmetinin gazabini gectigi bildirilmistir; umitsizlige dusmeyin. Peygamberimizin uslubu kolaylastirici ve mujdeleyicidir. Suphede kalirsaniz Alo 190 Dini Sorular Hattina danisabilirsiniz.
Rahmetim Gazabimi Gecti →Kolaylastirin Zorlastirmayin →Asistan →
Sunnetleri yapmaya vakit bulamiyorum, ne yapabilirim?
Sunnet yuk degil, kolaylik getiren bir yoldur. Gune bir sunnetle baslayin: besmele cekmek, selam vermek, gulumsemek, su icerken hamd etmek gibi. Bunlar bir dakikanizi almaz ama hayatin icine sunneti yerlestirir. Peygamberimiz, az ama devamli yapilan amelleri sevmistir. Bir aliskanlik oturdugunda digerine gecebilirsiniz.
Peygamberimizin ismi gectiginde salavat getirmek sart mi?
Efendimizin ismi anildiginda salavat getirmek sunnettir ve alimlerin cogu bunu kuvvetle tavsiye eder. Bazi alimler meclis icinde ilk anista vacip gorur; bu konuda gorus farki vardir. Salavat, hem Efendimize olan sevgimizin ifadesi hem bizim icin bir duadir. Kisa olarak sallallahu aleyhi ve sellem demek yeterlidir.
Sunnet diye yapilan ama aslinda sunnet olmayan seyler var mi?
Evet. Kaynagi olmayan bazi uygulamalar zamanla sunnet sanilmistir. Ornegin belirli sayilara bagli zorunlu tekrarlar, bazi ugursuzluk inanclari ya da sadece belirli gunlerde yapilmasi gerektigi soylenen uygulamalarin cogu kaynaksizdir. Bir uygulamanin sunnet olup olmadigini anlamak icin guvenilir ilmihal kitaplarina bakin veya muftulugune sorun.